:: DownloadBook.ORG ::

201- براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : حماسه خمينى ، ج 3، ص 153. (گرد آوردنده)
202- سوره بقره ، آيه 194. (ماه حرام در مقابل ماه حرام است - پس اگر مشركين در ماه حرام با شما جنگيدند شما هم در ماه حرام با آنان بجنگيد - و در چيزهاى محترم قصاص جايز است ، پس هر كس به شما تجاوز كرد شما هم به همان اندازه به او تجاوز كنيد).
203- حماسه حسينى ، ج 2، صص 173 - 172 و براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، صص 179 - 174 و 227 - 224.
204- صفاتى كه از ابا عبدالله در روز عاشورا ظهور كرد عبارت بود از: شجاعت بدنى ؛ قوت قلب و شجاعت روحى ؛ ايمان كامل به خدا، پيغمبر و اسلام ؛ صبر و تحمل عجيب ؛ رضا و تسليم ؛ حفظ تعادل و هيجان بيجا نكردن و يك سخن سبك نگفتن ، نه خودش و نه اصحابش ؛ كرم ، بزرگوارى ، گذشت ، فداكارى و فدا دادن . (حماسه حسينى ، ج 3، ص 162)
205- لهوف ، ص 50.
206- حماسه حسينى ، ج 1، صص 298 - 297.
207- بحارالانوار، ج 45، ص 53.
208- حماسه حسينى ، ج 2، صص 226 - 224.
209- مقتل الحسين ، مقرم ، ص 348. (گردآورنده )
210- قيام و انقلاب مهدى از ديدگاه فلسفه تاريخ ، ص 91.
211- حماسه حسينى ، ج 2، ص 222 - 209.
212- مقتل (الحسين )، مقرم ، ص 345.
213- حماسه حسينى ، ج 3، ص 379.
214- همان ، ج 2، ص 32.
215- تحف العقول ، ص 241. ترجمه : مردم ! آن زنازاده پسر زنازاده ، آن امير و فرمانده شما، مى دانيد به من چه پيشنهاد مى كند؟ مى گويد: حسين ! يا بايد خوار و ذليل من شوى و يا شمشير. به اميرتان بگوئيد كه حسين مى گويد: حسين تن به خوارى بدهد؟! آيا او خيال كرده كه من در چه دامنى بزرگ شده ام ؟ من روى دامن پيغمبر بزرگ شده ام ، روى دامن على مرتضى بزرگ شده ام ، من از پستان فاطمه شير خورده ام . آيا كسى كه از پستان زهرا شير خورده باشد. تن به ذلت و اسارت مثل پسر زياد مى دهد؟! ( (هيهات منا الذلة ) ) ما كجا و تن به خوارى دادن كجا؟! (حماسه حسينى ، ج 2، صص 217 - 216، با اندكى اختلاف )
216- حماسه حسينى ، ج 2، ص 219.
217- بحارالانوار، ج 44، ص 381 و تحف العقول ، ص 176. (گردآورنده )
218- حماسه حسينى ، ج 1، ص 151.
219- تحف العقول ، ص 250؛ مقتل الحسين ، مقرم ، ص 231؛ مقتل الحسين ، خوارزمى ، ص 237 و فى رحاب ائمه اهل البيت ، ج 3، ص 101.
220-حماسه حسينى ، ج 1، ص 298.
221- الارشاد، شيخ مفيد، ص 235؛ مقتل الحسين ، مقرم ، ص 280، 287، اللهوف ، ص 41 و... .
222- بحارالانوار، ج 44، ص 381، اللهوف ، ص 33 و تحف العقول ، ص 176.
223- حماسه حسينى ، ج 2، ص 223.
224- مقتل (الحسين )، مقرم ، ص 345.
225- منتهى الآمال ، ج 1، ص 282.
226- حماسه حسينى ، ج 3، صص 380 - 379.
227- حماسه حسينى ، ج 2، صص 174 - 173.
228- (عقاد) راجع به نتايج اين حركت (مى گويد):...يزيد نتوانست آب خوشى از گلويش فرو برد. حادثه مدينه دنبال حادثه كربلا بود. (عبدالله بن زبير) وسيله تبليغاتى خوبى يافت و قضيه مكه واقع شد. بعدها ( (يا لثارات الحسين ) ) شعارى بود كه در تمام مدت شصت ساله بعدى بنى اميه همواره حكومت اموى را مى لرزانيد. لهذا بعضى ها مثل (مارتين آلمانى ) سياست حسينى را از اول متوجه همين هدفها مى دانند. (حماسه حسينى ، ج 3، صص 156 - 155). (گردآورنده )
(عقاد در) صفحه 216 (مى نويسد):
( (لقد كانت ضربة كربلا و ضربة مدينة و ضربة البيت الحرام اقوى ضربات امية لتمكين سلطانهم و تثبيت بنيانهم و تغليب ملكهم على المنكرين و المنازعين ، فلم ينتصر عليهم المنكرون و المنازعون بشى ء كما انتصروا عليهم بضربات ايديهم ، و لم يذهبوا بها ضاربين حقيقة حتى ذهبوا بها مضروبين الى آخر الزمان ، و تلك جريرة يوم واحد هو يوم كربلا فاذا بالدولة العريضة تذهب فى عمر رجل واحد مديد الايام ) ) .
(و شايد اگر حادثه كربلا نبود به اندازه ملك بنى العباس دوام پيدا مى كرد تحقيقا ضرباتى كه بنى اميه در كربلا و مدينه و مكه وارد ساختند نيرومندترين ضرباتى بود كه براى پايدارى حكومت و تثبيت بنيان و چيرگى حكومتشان بر مخالفان خود وارد ساختند، و مخالفان هرگز نتوانستند از آنان انتقام كشند بمانند ضربات دست خود آنان ، و بنى اميه در واقع زننده نبودند، بلكه ضربه اى خوردند كه تا پايان روزگار ادامه دارد. و همين جنايت يك روزه كه در كربلا واقع شد موجب گشت كه يك دولت عريض و طويل آن چنانى تنها به اندازه عمر يك شخص ‍ عمر كند). (حماسه حسينى ، ج 3، صص 169 - 168). (گردآورنده )
229- حماسه حسينى ، ج 1، صص 75 - 73 و هم چنين براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، ج 2، ص 85.
230- مروج الذهب ، ج 3، ص 69.
231- اللهوف ، ص 11 و فى رحاب الائمه اهل البيت ، ج 3، ص 74.
232- حماسه حسينى ، ج 3، صص 98 - 97.
233- همان ، ج 1، صص 163 - 161.
234- براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، صص 157 - 111. (گردآورنده )
235- حماسه حسينى ، ج 1، ص 126 - 125.
236- بحارالانوار، ج 45، ص 135؛ اللهوف ، ص 77.
237- سر مغينه يعنى يك خانم خواننده رقاصه را تهيه مى كند و رئيس آنهاست .
238- حماسه حسينى ، ج 2، صص 87 - 85.
239- همان ، ج 1، ص 171.
240- ده گفتار، صص 248 - 247 و هم چنين براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، ج 3، صص 94 - 90.
241- حماسه حسينى ، ج 1، صص 80 - 78.
242- نفايس الاخبار، ص 21 به نقل از ابن شهر آشوب .
243- ده گفتار، ص 251.
244- حماسه حسينى ، ج 1، ص 80.
245- ده گفتار، صص 254 - 251.
246- سيرى در سيره ائمه اطهار عليه السلام ، صص 184 - 183.
247- منتهى الامال ، ج 2، ص 222.
248- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 12 - 11.
249- بيست گفتار، صص 169 - 167.
250- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 15 - 13.
251- سوره احزاب ، آيه 21.
252- بيست گفتار، ص 171 - 169.
253- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 19 - 15.
254- ج 5، صص 70 - 65 و هم چنين براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : داستان راستان ، ج 2 - 1، شماره 15، صص 65 - 52. (گردآورنده )
255- بيست گفتار، ص 185.
256- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 114 - 110.
257- براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : داستان راستان ، ج 2 - 1 شماره 7، صص 37 - 36. (گرده آورنده )
258- بحارالانوار، ج 11، چاپ كمپانى ، ص 21 و در صفحه 27 بحارالانوار، جمله هايى هست كه امام مى فرمايد: ( (اكره ان اخذ برسول الله مالا اعطى مثله ) ) و در روايتى هست كه فرمود: ( (ما اكلت بقرابتى من رسول الله قط) (گرد آوردنده )
259- سوره يوسف ، آيه 84 (ترجمه : چشمانش از گريه ناشى از غم فراق يوسف سفيد شد).
260- داستان راستان ، ج 2 - 1، صص 212 - 210.
261- بحارالانوار، ج 11، ص 17 و 27 و الامام الصادق ، ج 1، ص 111 و الامام زين العابدين ، تاءليف عبدالعزيز سيدالاهل ، ترجمه حسين وجدانى ، ص 92.
262- داستان راستان ، ج 2 - 1، صص 116 - 113.
263-

( هذا الذى تعرف البطحاء و طاءته

والبيت يعرفه والحل و الحرم

هذا ابن خير عبادالله كلهم

هذا التقى النقى الطاهر العلم

و ليس قولك (من هذا) بضائره

العرب تعرف من انكرت والعجم )

264- بحار، ج 11، ص 36.
265- نهج البلاغه فيض الاسلام ، خطبه 92، ص 274.
266- همان .
267- همان ، خطبه 107، ص 324.
268- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 137 - 131.
269- در تاريخ اسلام نام اين محل را زياد مى بينيم . (ابواء) همان جايى است كه آمنه مادر پيغمبر اكرم در آن جا وفات يافت (و حضرت موسى بن جعفر عليهماالسلام به دنيا آمد).
270- البته در پاورقى كتاب سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، ص 125 آمده است كه عبدالله از طرف مادر، نوه امام حسين عليه السلام و از طرف پدر، نوه امام حسن عليه السلام است . جهت اطلاعات بيشتر ر.ك به : همين مجموعه ، ص 195. (گردآورنده )
271- (ابوالفرج ) مى گويد: بعضى از راويها اين طور نقل كرده اند كه در اينجا عبدالله گفت : نه ، دنبال جعفر نفرستيد زيرا اگر او بيايد موافقت نمى كند و اين وضع را به هم مى زند، ولى ديگران گفتند: نه ، بفرستيد، و بالاءخره فرستادند؛ و بعضى گفته اند: عبدالله چنين حرفى نزد.
272- نمى دانم اين همان زهرى فقيه است يا كس ديگر.
273- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 131 - 116.
274- ( اذن للذين يقاتلون بانهم ظلموا و ان الله على نصرهم لقدير.) (سوره حج ، آيه 39) (گردآورنده ).
275- سوره حجرات ، آيه 13.
276- حضرت امام حسن (مجتبى ) پسرى دارد كه نام او هم حسن است . به او مى گويند: (حسن مثنى ) يعنى حسن دوم . (حسن مثنى ) در كربلا در خدمت ابا عبدالله بود ولى جزء مجروحين بود، در ميان مجروحين افتاده بود و كشته نشده بود. بعد كه آمدند سراغ مجروحين ، يك كسى كه با او خويشاوندى مادرى داشت وى را با خودش برد و نزد عبيدالله زياد نيز شفاعت كرد كه متعرضش نشود. بعد (حسن مثنى خود را) معالجه كرد و خوب شد. بعدها (حسن مثنى ) با (فاطمه بنت الحسين ) دختر سيدالشهداء - كه او هم در كربلا بود ولى هنوز دختر و در خانه بود كه نوشته اند: ( كانت جارية وضيئة ) ، دختر زيبايى بود - ازدواج كرد.
(فاطمه همان كسى است كه در مجلس يزيد يك كسى به يزيد گفت . اين دختر را به من ببخش و يزيد سكوت كرد، بار دوم گفت و حضرت زينب به او تعرض كرد و او را مورد عتاب قرار داد، يزيد هم بدش آمد و به او فحش داد كه چرا چنين سخن گفتى ؟!)
از اين دو، فرزندانى به وجود آمد كه يكى از آنها همين عبدالله است . عبدالله از طرف مادر، نوه امام حسين و از طرف پدر نوه امام حسن است و به اين جهت افتخار مى كرد، مى گفت : من از دو طريق فرزند پيغمبرم از دو راه فرزند فاطمه هستم ، و لهذا به او گفتند: (عبدالله محض ) يعنى خالص از اولاد پيغمبر. عبدالله در زمان حضرت صادق رئيس اولاد امام حسن بود هم چنان كه حضرت صادق رئيس و بزرگتر بنى الحسين بود.
277- در جلسه بعد، ( گفتار دوم همين فصل ) استاد شهيد مى گويند: (ابوسلمه اين دو نامه را به وسيله دو نفر فرستاد). (احتمالا از مآخذ نقل شده است ).
278- مى دانيد هيزم كش ها ريسمانشان را دولا و سپس پهن مى كنند، بعد مى روند هيزمها را مى كنند و روى اين ريسمان مى ريزند و وقتى به اندازه يك بار شد، ريسمان را گره مى زنند و بار درست مى كنند. حال اگر كسى اشتباه كند، به جاى اين كه هيزمهايى را كه جمع كرده روى ريسمان خودش بريزد، روى ريسمان ديگر بريزد، ديگرى مى آيد محصول كار او را مى برد. حضرت اين شعر را خواند:چ

( ايا موقدا نارا لغيرك ضوءها

و يا حاطبا فى غير حبلك تحطب )

اى كه آتش روشن كرده اى اما ديگرى از نورش استفاده مى برد، هيزم جمع كرده اى اما روى ريسمان ديگرى ريخته اى و ديگرى جمع مى كند و مى برد.
279- مسعودى يك مورخ است و در اين كه شيعه باشد يا سنى ، به مفهومى كه ما امروز مى گوئيم (شيعه )، قطعا سنى است ، چون ما ملاك تشيع و تسنن را قدر مسلم اين مى دانيم كه در مسئله خلافت ابوبكر و غيره غاصب هستند، در حالى كه او يك احترام فوق العاده اى براى خلفا قائل است ، ولى در عين حال نسبت به ائمه هم خيلى احترام قائل است . يك كتابى نيز به او نسبت مى دهند به نام (اثبات الوصية ). ظاهر اين است كه سنى است ولى به هر حال مسعودى از مورخين درجه اول اسلام است .
280- مسئله لباس سياه ، آن طور كه نوشته اند به همان عزاى (يحيى بن زيد) مرسوم بود.
281- در آن هنگام عده زيادى از خراسانى ها به عراق آمده بودند، و همانها بودند كه به بنى العباس كمك دادند كه با عده اى از اعراب قيام كردند.
282- همان ، صص 110 - 108.
283- به نقل از خطط مقريزى .(گردآورنده )
284- 7، ص 181. (گردآورنده )
285-اسلام و مقتضيات زمان ، 1، صص 131 - 130
286- نظام حقوق زن در اسلام ، صص 308 - 306.
287- همان ، صص 307 - 306.
288- بيست گفتار، ص 164.
289- (قاسم ) با دختر عموى خود (اسماء) دختر عبدالرحمن بن ابى بكر ازدواج كرده بود، بنابراين مادر آن حضرت ، هم از طرف پدر، نواده ابوبكر است و هم از طرف مادر. (گردآورنده )
290- بيست گفتار، صص 184 - 178.
291- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 138 - 137.
292- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهماالسلام ، صص 148 - 141.
293- براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همين مجموعه ، صص 35 - 33. (گردآورنده )
294- در اين زمينه (ابن ابى العوجاء) تعبير شيرين و لطيفى دارد. روزى آمد نزد امام صادق عليه السلام و گفت : يا ابن رسول الله تو رئيس اين امر هستى ، تو چنينى تو چنانى ، جد توست كه اين دين را آورده ، چنين كرده ، چنان كرده ، اما خوب معذرت مى خواهم آدم وقتى سرفه اش مى گيرد بايد سرفه كند، اخلاط كه راه گلويش را مى گيرد بايد سرفه كند شبهه هم وقتى در ذهن انسان پيدا مى شود بايد بگويد؛ من بايد آن سرفه فكرى خودم را بكنم ، اجازه بدهيد حرفهايم را بزنم . فرمود: بگو.
295- براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 154 - 148. (گردآورنده )
296- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 155 - 154.
297- مقصود همان احاديث عقلى است كه ما در كتب شيعه داريم .
298- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 159 - 157.
299- منصور با امام صادق عليه السلام به يك وضع عجيبى رفتار مى كرد و ريشه اش هم خود امام صادق بود. گاهى بر حضرت سخت مى گرفت و گاهى آسان . البته ظاهرا هيچ وقت حضرت را زندان نبرده (است )...ولى خيلى اوقات ، ايشان را تحت نظر قرار مى داد و يك دفعه ظاهرا دو سال حضرت را در كوفه تحت نظر قرار داد، يعنى منزلى را به امام اختصاص ‍ داده بودند و ماءمورينى آنجا بودند كه رفت و آمدهاى منزل امام را كنترل مى كردند. چندين بار خودش امام را احضار كرد و فحاشى و هتاكى نمود كه مى كشمت . گردنت را مى زنم ، تو عليه من تبليغ مى كنى ، مردم را بر من مى شورانى ، چنين مى كنى ، چنان مى كنى ، و امام خيلى با نرمش جواب مى داد.
300- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 164 - 159.
301- سوره بقره ، آيه 269. (گردآورنده )
302- (ابو اسحق صابى ) مسلمان نبود، صابئى بود (كه درباره مذهب صابئين خيلى حرف است . برخى گفته اند: مذهب صابئى ريشه مجوسى داشته ولى يك نحله مسيحى است . امروز راجع به اين مذهب خيلى بحثهاست كه ريشه آن چيست ) و بسيار دانشمند و مرد مؤ دبى بود، و چون اديب بود خيلى علاقمند به ادبيت قرآن بود و خيلى هم به آيات قرآن استشهاد مى كرد. ماه رمضان چيزى نمى خورد. مى گفتند: تو كه مسلمان نيستى چرا چيزى نمى خورى ؟ مى گفت : ادب اقتضا مى كند كه من با مردم زمان خودم هماهنگى داشته باشم .
303- اين قصيده را در (داستان راستان ) نقل كرده ام (ج 2، (شماره 70)، ص 237).
304- وفيات الاعيا، ابن خلكان ، ج 1، ص 36 و الكنى و الالقاب ، محدث قمى ، ج 2، ص 365. ذيل عنوان (الصابى ). (گردآورنده )
305- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهماالسلام ، صص 183 - 172.
306- خلفاى عباسى دربانى دارند به نام (ربيع ) كه ابتدا حاجب منصور بود، بعد از منصور نيز در دستگاه آنها بود، و بعد پسرش در دستگاه هارون بود. اينها از خصسصين دربار به اصطلاح خلفاى عباس و فوق العاده مورد اعتماد بودند.
307-اين خاك بر سرها واقعا در عمق دلشان اعتقاد داشتند. باور نكنيد كه اين اشخاص اعتقاد نداشتند. اينها اگر بى اعتقاد مى بودند، اين قدر شقى نبودند، كه با اعتقاد بودند و اين قدر شقى بودند. مثل قتله امام حسين كه وقتى امام پرسيد اهل كوفه چطورند؟ (فرزدق ) و چند نفر ديگر گفتند: ( قلوبهم معك وسيوفهم عليك دلشان با توست ، در دلشان به تو ايمان دارند، در عين حال عليه دل خودشان مى جنگند، عليه اعتقاد و ايمان خودشان قيام كرده اند و شمشيرهاى اينها بر روى تو كشيده است . واى به حال بشر كه مطامع دنيوى ، جاه طلبى ، او را وادار كند كه عليه اعتقاد خودش بجنگد. اينها اگر واقعا به اسلام اعتقاد نمى داشتند، به پيغمبر اعتقاد نمى داشتند، به موسى بن جعفر اعتقاد نمى داشتند و يك اعتقاد ديگرى مى داشتند، اين قدر مورد ملامت نبودند و اين قدر در نزد خدا شقى و معذب نبودند، كه اعتقاد داشتند و برخلاف اعتقادشان عمل مى كردند.
308-براى اطلاعات بيشتر ر. ك به : سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 186 - 184 و داستان راستان ، شماره 44، صص 135 - 134. (گردآورنده )
309- اصول كافى ، باب صدق و باب ورع .
310- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 188 - 186 و هم چنين براى اطلاعات بيشتر ر. ك به : داستان راستان ، ج 2 - 1، شماره 80، صص 239 - 237.
311-سفينة البحار، ج 2، ماده (ظلم ). (گردآورنده )
312- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 190 - 188.
313- منتهى الآمال ، ج 2، ص 216. 0
314- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، ص 188.
315- همان ، صص 192 - 190.
316- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهماالسلام ، صص 198 - 194.
317- البته نمى خواهم مثل خيلى از به اصطلاح ايران پرستان از برامكه دفاع كنم چون ايرانى هستند. آنها هم در رديف همينها بودند؛ برامكه هم با خلفايى مثل هارون از نظر روحى و از نظر انسانى كوچكترين تفاوتى نداشتند.
318- البته اين از نظر همه تواريخ قطعى نيست ولى در بسيارى از تواريخ اين طور است .
319- سيرى در سيرى ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 200 - 198.
320- همان ، ص 203.
321- همان ، صص 204 - 200.
322- نه به معنى مشوق علما.
323- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 229 - 228.
324- همان ، صص 206 - 204.
325- ماءمون وزيرى دارد به نام (فضل بن سهل ). دو برادرند: (حسن بن سهل ) و (فضل بن سهل ). اين دو، ايرانى خالص و مجوسى الاصل هستند. در زمان برامكه - كه نسل قبل بوده اند - فضل بن سهل كه باهوش و زرنگ و تحصيلكرده بود و مخصوصا از علم نجوم اطلاعاتى داشت آمد به دستگاه برامكه و به دست آنها مسلمان شد. (بعضى گفته اند پدرشان مسلمان و بعضى گفته اند نه ، خود اينها مجوسى بودند همانجا مسلمان شدند). بعد كارش بالا گرفت ، رسيد به آنجا كه وزير ماءمون شد و دو منصب را در آن واحد اشغال كرد، اولا وزير بود (وزير آن وقت مثل نخست وزير امروز بود، يعنى همه كاره بود، چون هيئت وزراء كه نبود، يك نفر وزير بود كه بعد از خليفه قدرتها در اختيار او بود) و علاوه بر اين ، به اصطلاح امروز، رئيس ستاد و فرمانده كل ارتش بود. اين بود كه به او (ذوالرياستين ) مى گفتند، هم داراى منصب وزارت و هم داراى فرماندهى كل قوا. لشكر ماءمون ، همه ، ايرانى هستند (عرب در اين سپاه بسيار كم است ) چون ماءمون در خراسان بود؛ جنگ امين و ماءمون هم جنگ عرب و ايرانى بود، اعراب طرفدار امين بودند و ايرانيها و بالاءخص خراسانيها (مركز، حراسان بود) طرفدار ماءمون . ماءمون از طرف مادر ايرانى است . مسعودى هم در (مروج الذهب ) و هم در (التنبيه و الاشراف ) نوشته است - و ديگران هم نوشته اند - كه (مادر ماءمون يك زن بادقيسى بود).
كار به جايى رسيد كه فضل بن سهل بر تمام اوضاع مسلط شد و ماءمون را به صورت يك آلت بلااراده در آورد.
326- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 224 - 223.
327- همان ، ص 206.
328- همان ، صص 228 - 224.
329- عرض كرديم كه اينها هيچ كدام قطعى نيست و از شبهات تاريخ است ، ولى برخى روايات اين طور حكايت مى كند.
330- حال يا خودش تازه مسلمان بود يا پدرش مسلمان شده بود و تازه او هم به دست برمكى ها مسلمان شده بود و اسلامش يك اسلام سياسى بود زيرا يك آدم زردشتى نمى توانست وزير خليفه مسلمان باشد.
331- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 210 - 207.
332- سوره عنكبوت ، آيه 65.
333- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 232 - 229.
334- مسعودى به عقيده بسيارى از علما يك مورخ شيعى است .
335- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 216 - 210.
336- هم چنين براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، صص 219 - 217. (گردآورنده )
337- جلودى يك سابقه بسيار بدى هم داشت و آن اين بود كه در قيام يكى از علويين كه در مدينه قيام كرده و بعد مغلوب شده بود، هارون ظاهرا به همين جلودى دستور داده بود كه برو در مدينه تمام اموال آل ابى طالب را غارت كن ، حتى براى زنهاى اينها زيور نگذار، و جز يك دست لباس ، لباسهاى اينها را از خانه هاشان بيرون بياور. آمد به خانه حضرت رضا. حضرت دم در را گرفت و فرمود: من راه نمى دهم .
گفت : من ماءموريت دارم ، خودم بايد بروم لباس از تن زنها بكنم و جز يك دست لباس برايشان نگذارم . فرمود: هر چه كه تو مى گويى من حاضر مى كنم ولى اجازه نمى دهم داخل شوى . هر چه اصرار كرد حضرت اجازه نداد. بعد خود حضرت (به زنها) فرمود: هر چه داريد به او بدهيد كه برود، و او لباسها و حتى گوشواره و النگوى آنها را جمع كرد و رفت .
338- آنها خودشان مى دانستند كه ته دلها چيست و حضرت رضا چرا قبول نمى كند. حضرت رضا قبول نمى كرد چون خود حضرت هم بعدها به ماءمون فرمود: تو مال چه كسى را دارى مى دهى ؟! اين مسئله براى حضرت مطرح بود كه ماءمون مال چه كسى را دارد مى دهد؟ و قبول كردن اين منصب از وى به منزله امضاى اوست . اگر حضرت رضا خلافت را من جانب الله حق خودش مى داند، به ماءمون مى گويد: تو حق ندارى مرا ولى عهد كنى ، تو بايد واگذار كنى بروى و بگويى من تاكنون حق نداشتم ، حق تو بوده ، و شكل واگذارى قبول كردن توست ؛ و اگر انتخاب خليفه به عهده مردم است باز به او چه مربوط؟!
339- در صفحه 267 تا 269 همين مجموعه ، به اين مطلب به طور كاملتر اشاره خواهد شد (گردآورنده )
340- سيرى در سيرة ائمه اطهار عليه السلام ، صص 223 - 221.
341- (در بحارالانوار ج 49، ص 146، عبارت چنين است : ( (لنا عليكم حق برسول الله صلى الله عليه و آله و لكم علينا حق به فاذا انتم اديتم الينا ذلك وجب علينا الحق لكم .) ) )
342- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 237 - 233.
343- سوره يوسف ، آيه 55.
344- آشنايى با قرآن ، ج 3، صص 107 - 104.
345- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 243 - 238.
346- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 247 - 246.
347- (به معنى حسن منظر).
348- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 249 - 247.
349- همان ، صص 250 - 249.
350- قيام و انقلاب مهدى (عج ) از ديدگاه فلسفه تاريخ و مقاله شهيد، صص 15 - 13.
351- ( (هو الذى ارسل رسوله بالهدى و دين الحق ليظهره على الدين كله و لو كره المشركون ) ) . (سوره توبه ، آيه 33 و سوره صف ، آيه 9).
352- ( (و لقد كتبنا فى الزبور من بعد الذكر ان الارض يرثها عبادى الصالحون ) ) . (سوره انبياء، آيه 105).
353- ( (و نريد ان نمن على الذين استضعفوا فى الاءرض و نجعلهم الوارثين . و نمكن لهم فى الاءرض و نرى فرعون و هامان و جنودهما منهم ما كانوا يحذرون ) ) . (سوره قصص ، آيه 5 و 6).
354- ( (قال موسى لقومه استعينوا بالله و اصبروا ان الاءرض لله يورثها من يشاء من عباده والعاقبة للمتقين ) ) . (سوره اعراف ، آيه 128).
355- ( قال رسول الله صلى الله عليه و آله : افضل العبادة انتظار الفرج ) . (بحارالانوار، ج 52، ص 125) (گردآورنده )
356- قيام و انقلاب مهدى (عج ) از ديدگاه فلسفه تاريخ و مقاله شهيد، صص 59 - 54.
357- نشاط اصفهانى ، شاعر قرن 11 و 12. در كتاب قيام و انقلاب مهدى (عج )، مصراعهاى اين بيت جابجا تايپ شده است . (گردآورنده )
358- سوره نور، آيه 55.
359- سوره قصص ، آيه 5.
360- سوره انبياء، آيه 105.
361- سوره اعراف ، آيه 128.
362- قيام و انقلاب مهدى (عج ) از ديدگاه فلسفه تاريخ و مقاله شهيد، صص 53 - 51.
363- رجوع شود به كتاب جدال با مدعى ، اسماعيل خويى .
364- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 287 - 281.
365- نهج البلاغه ، (شهيدى )، حكمت 147، (ص 387).
366- ( الناس ثلاثة : فعالم ربانى ، و متعلم على سبيل نجاة ، و همج رعاع ) . (همان ) (گردآورنده )
367- نهج البلاغه ، شهيدى ، كلمات قصار، ص 388. (گردآورنده )
368- اين را هم توجه داشته باشيد: از صدر اسلام ، زمان ظهور مهدى عليه السلام ، هيچ وقت مشخص نشده است . البته يك خواصى مى دانستند پسر كى پسر كى پسر كى ، ولى در رواياتى كه پيغمبر همين قدر فرمود: (مهدى از اولاد من حتما بايد ظهور كند) چيزى كه تاريخ آن را نيز مشخص نمايد وجود نداشت .
369- مى دانيد كه حضرت امام زين العابدين پسرى دارند به نام (زيد). زيد قيام كرد و شهيد شد. راجع به زيد كه چگونه آدمى بوده است ، آدم خوبى بوده يا آدم خوبى نبوده حرفهايى هست ولى مطابق آنچه كه از روايات شيعه استفاده مى شود ائمه ما زيد را تجليل كرده اند. در روايت (كافى ) آمده است كه امام صادق عليه السلام فرمود: (به خدا قسم زيد شهيد از دنيا رفت ). و اين زيد همان كسى كه زيديها يعنى شيعيان زيدى كه الآن در يمن هستند، همه يا بيشترشان او را بعد از امام زين العابدين امام مى دانند. خودش به هر حال مرد خوبى بوده است ، مرد زاهد و متقى يى بوده است . مطابق روايات ما قيام او، قيام امر به معروف و نهى از منكر بوده است نه قيام ادعاى امامت . بنابراين زيد از نظر ما مرد شريف و صالحى است .
370- زهرى از اهل تسنن است . (زهرى ) و (شعبى ) دو نفر از تابعين اند، يعنى كسانى هستند كه اصحاب پيغمبر را درك كرده اند نه خود پيغمبر را، و اينها از مشايخ و علماى بزرگ عصر خودشان هستند.
371- سيرى در سيره ائمه اطهار عليهم السلام ، صص 293 - 287.
372- البته آنچه انحصار به شيعه دارد با اين مشخصات است كه اهل تسنن همه شان با اين مشخصات قبول ندارند؛ برخى از آنها قبول دارند.
373- حماسه حسينى ، ج 1، صص 15 - 12 و هم چنين ر.ك به : همان ، ج 3، صص 252 - 251. (گردآورنده )
374- همان ، صص 15 - 13.
375- آيا طمع داريد كه يهودان به دين شما بگروند در صورتى كه گروهى از آنان كلام خدا را شنيده و به دلخواه خود آن را تحريف مى كنند با آنكه در كلام خدا تعقل كرده معنى آن را دريافته اند. (سوره بقره ، آيه 75).
376- حماسه حسينى ، ج 1، صص 70 - 67.
377- سيره حلبى ، ج 2، ص 77.
378- درباره تحريفات حادثه كربلا ر.ك به : حماسه حسينى ، ج 3، صص 259 - 253. (گردآورنده )
379- حماسه حسينى ، ج 1، صص 17 - 15.
380- همان ، صص 45 - 40 و براى اطلاعات بيشتر ر.ك به : همان ، ج 3، صص 236 - 259 و صص 284 - 281.
381- در شب هاى عيد غدير آقاى دكتر شريعتى يك بحث بسيار عالى راجع به اين كه در همه افراد بشر ميل به اسطوره سازى و افسانه سازى و قهرمان سازى و قهرمان پرستى آن هم به شكل خارق العاده و فوق العاده اى هست ، ايراد كردند.
382- اصول كافى ، ج 1، ص 32، كتاب فضل علم و بصائرالدرجات ، ص 10.
383- حماسه حسينى ، ج 3، ص 281.
384- همان ، ج 1، صص 94 - 91.
385- سوره بقره ، آيه 78.
386- احتجاج ، طبرسى ، ج 2، ص 457.
387- بحارالانوار، ج 70، ص 225 و جامع الصغير، ج 1، ص 3.
388- حماسه حسينى ، ج 1، صص 104 - 95.
389- جامع الصغير، ج 1، ص 4.
390- سفينة البحار، ج 1، ص 63 و اصول كافى ، ج 1، ص 54.
391- سوره بقره ، آيه 159.