:: DownloadBook.ORG ::

منطق شهيد(150)
هركس و هر گروه ، منطقى دارد يعنى طرز تفكرى دارد؛ هر كس پيش خود معيارها و مقياسها دارد و با آن معيارها و مقياسها درباره كارها و بايدها و نبايدها قضاوت مى كند.
شهيد منطق ويژه اى دارد. منطق شهيد را با منطق افراد معمولى نمى شود سنجيد. شهيد را نمى شود در منطق افراد معمولى گنجاند؛ منطق او بالاتر است ، منطقى است آميخته با منطق عشق از يك طرف ، و منطق اصلاح و مصلح از طرف ديگر.
يعنى دو منطق را اگر با يكديگر تركيب كنيد: منطق يك مصلح دلسوخته براى اجتماع خودش و منطق يك عارف عاشق لقاى پروردگار خودش ، و به تعبير ديگر اگر شور يك عارف عاشق پروردگار را با منطق يك نفر مصلح با همديگر تركيب بكنيد از آنها منطق شهيد در مى آيد. شايد اين تعبير هم نارسا باشد.
لهذا مى بينيم وقتى كه ابا عبدالله عليه السلام مى خواهد به طرف كوفه بيايد، عقلاى قوم ايشان را منع مى كنند...با منطق آنها كه منطق يك انسان عادى معمولى است كه بر محور مصالح و منافع خودش فكر مى كند و منطق منفعت و منطق سياست است ، آمدن ابا عبدالله منطقى نبود. امام حسين يك منطق بالاترى دارد، منطق او منطق شهيد است ؛ منطق شهيد مافوق منطق افراد عادى است .(151)
(عبدالله بن عباس ) و (محمد بن حنفيه ) آدمهاى كوچكى نبودند؛ اينها افراد سياستمدار روشن بينى بودند و از نظر منطق آنها يعنى از نظر منطق سياست و منفعت ، از نظر منطق هوشيارى بر اساس منافع فردى و پيروزى شخصى بر رقيبان ، واقعا هم ، آمدن اباعبدالله محكوم بود.
(ابن عباس ) يك راه سياسى زيركانه اى پيشنهاد كرد از نوع همان راهها كه معمولا افراد زيرك كه مردم را وسيله قرار مى دهند عمل مى كنند، و آن اين كه مردم را جلو مى اندازند و خودشان عقب مى ايستند؛ اگر مردم پيش بردند، آنها از نتيجه عمل مردم بهره مى برند و اگر شكست خوردند آنها زيانى نبرده اند. گفت : مردم كوفه به شما نوشته اند كه ما آماده نصرت تو هستيم . شما بنويسيد به مردم كوفه كه عمال يزيد را از آنجا بيرون كنند وضع آنجا را آرام نمايند. (بگير و ببند و بده به دست من پهلوان !) يكى از دو كار خواهد شد: يا اين كار را مى كنند يا نمى كنند؛ اگر اين كار را كردند، شما راحت مى رويد و كارها را در دست مى گيريد و اگر اين كار را نكردند به محظورى گرفتار نشده ايد.
اعتنا نكرد به اين حرف ، گفت : من مى روم . گفت : كشته مى شوى . گفت : كشته شدم كه شدم . گفت : آدمى كه مى رود و كشته مى شود، زن و بچه با خودش نمى برد. فرمود: زن و بچه را هم بايد با خودم ببرم .
آرى ، منطق شهيد منطق ديگرى است ؛ منطق شهيد منطق سوختن و روشن كردن است ، منطق حل شدن و جذب شدن در جامعه براى احياى جامعه است ، منطق دميدن روح به اندام مرده ارزشهاى انسانى است ، منطق حماسه آفرينى است ، منطق دورنگرى بلكه بسيار دورنگرى است .
نقش اهل بيت در نهضت حسينى (152)
يكى از مسائلى كه هم تاريخ درباره آن موافقت كرده و هم اخبار، احاديث از آن سخن گفته اند، اين است كه چرا ابا عبدالله در اين سفر پرخطر، اهل بيتش را همراه خود برد؟ واقعا (153) براى ما قابل تصور نيست . وقتى انسان مسافرتى مى رود و بچه كوچكى همراه دارد، يك مسئوليت طبيعى در مقابل او احساس مى كند و دائما نگران است كه چطور مى شود؟
خطر(154) اين سفر را همه پيش بينى مى كردند، يعنى يك امر غير قابل پيش ‍ بينى حتى براى افراد عادى نبود. لهذا قبل از آنكه ايشان حركت بكنند تقريبا مى شود گفت تمام كسانى كه آمدند و مصلحت انديشى كردند، حركت دادن اهل بيت به همراه ايشان را كارى برخلاف مصلحت تشخيص دادند...ابا عبدالله به آنها جوابى مى داد كه ديگر نتوانند در اين زمينه حرف بزنند. به اين ترتيب كه جنبه معنوى مطلب را بيان مى كرد، كه مكرر شنيده ايد كه ايشان استناد كردند به رؤ يايى كه البته در حكم يك وحى قاطع است . فرمود: در عالم رؤ يا جدم به من فرموده است : ( (ان الله شاء ان يراك قتيلا) ) (155) گفتند: پس اگر اين طور است ، چرا اهل بيت و بچه ها را همراهتان مى بريد؟ پاسخ دادند اين را هم جدم فرمود: (ان الله شاء ان يراهن سبايا).(156)
اينجا يك توضيح مختصر برايتان عرض بكنم : اين جمله ( (ان الله شاء ان يراك قتيلا) ) يا ( (ان الله شاء ان يراهن سبايا) ) يعنى چه ؟ اين مفهومى كه الان من عرض مى كنم ، معنايى است كه همه كسانى كه آنجا مخاطب ابا عبدالله بودند، آن را مى فهميدند، نه يك معمايى كه امروز گاهى در السنه شايع است . كلمه مشيت خدا، يا اراده خدا كه در خود قرآن بكار برده شده است در دو مورد بكار مى رود كه يكى را اصطلاحا (اراده تكوينى ) و ديگرى را (اراده تشريعى ) مى گويند.
(اراده تكوينى ) يعنى قضاء و قدر الهى كه اگر چيزى قضا و قدر حتمى الهى به آن تعلق گرفت ، معنايش اين است كه در مقابل قضا و قدر الهى ديگر كارى نمى شود كرد.
معناى (اراده تشريعى ) اين است كه خدا اين طور راضى است ، خدا اين چنين مى خواهد. مثلا اگر در مورد روزه مى فرمايد: ( (يريد الله بكم اليسر و لا يريد بكم العسر) ) (157) يا در مورد ديگرى كه ظاهرا زكات است ، مى فرمايد: ( (يريد ليطهركم ) ) (158) مقصود اين است كه خدا كه اين چنين دستورى داده است ، اين طور مى خواهد يعنى رضاى حق در اين است . خدا خواسته است تو شهيد باشى ، جدم به من گفته است كه رضاى خدا در شهادت توست . جدم به من گفته است كه خدا خواسته است اينها اسير باشند، يعنى اسارت اينها رضاى حق است ، مصلحت است و رضاى حق هميشه در مصلحت است و مصلحت يعنى آن جهت كمال فرد و بشريت . در مقابل اين سخن ، ديگر كسى چيزى نگفت ، يعنى نمى توانست حرفى بزند...
اين طور نبود كه وقتى از ايشان مى پرسيدند: چرا زنها را مى بريد، بفرمايد: اصلا من در اين قضيه بى اختيارم ، و عجيب هم بى اختيارم . (يعنى اراده تكوينى در كار نبود) بلكه به اين صورت مى شنيدند كه با الهامى كه از عالم معنا به من شده است ، من چنين تشخيص داده ام كه مصلحت در اين است ، و اين كارى است كه من از روى اختيار انجام مى دهم ولى بر اساس ‍ آن چيزى كه آن را مصلحت تشخيص مى دهم . لذا مى بينيم كه در موارد مهمى ، همه يك جور عقيده داشتند، ابا عبدالله عقيده ديگرى در سطح عالى داشت ، همه يك جور قضاوت مى كردند، امام حسين عليه السلام مى گفت : اين جور نه ، من طور ديگرى عمل مى كنم .
معلوم است كه كار ابا عبدالله يك كار حساب شده است ، يك رسالت و يك ماءموريت است . اهل بيتش را به عنوان طفيلى همراه خود نمى برد كه خوب ، من كه مى روم ، زن و بچه ام هم همراهم باشند. غير از سه نفر...(159) هيچ يك از همراهان ابا عبدالله ، زن و بچه اش همراهش نبود. آدم كه به يك سفر خطرناك مى رود، زن و بچه اش را نمى برد. اما ابا عبدالله ، زن و بچه اش را برد، نه به اعتبار اين كه خودم مى روم ، پس زن و بچه ام را هم ببرم (خانه و زندگى و همه چيز امام حسين عليه السلام در مدينه بود)، بلكه آنها را به اين جهت برد كه رسالتى در اين سفر انجام بدهند. عقاد (160) راجع به حركت دادن نساء و اطفال مى گويد:
( ... انما يبدو الخطاء فى هذه الحركة حين تنظر اليها من زاوية واحدة ضيقة المجال قريبة المرمى ، و هى زاوية العمل الفردى الذى يراض ‍ باساليب المعيشة اليومة و يدور على النفع العاجل للقائمين به والدا عين اليه ...)
(البته خطا و اشتباه در اين حركت از آنجا سرچشمه مى گيرد كه ما از يك زاويه واحد و تنگ و محدود به آن نگاه كنيم و آن همان زاويه عمل فردى است كه با انواع گوناگون اسباب زندگى روزانه درگير است و براى كسانى كه بدان توجه دارند تنها بر سود زودرس دنيوى دور مى زند).(161)
يك وقت امام حسين را به صورت يك شخص محدود در نظر مى گيريم كه مثل ديگران بايد خوب بخورد، مثل آنها خوب بپوشد، بهتر آقايى كند، راحت و باآسايش باشد، لوازم عيش و خوشى برايش فراهم باشد؛ و آن وقت مى گوييم براى اين فرد و مصلحت اين فرد (در مقابل فرد ديگرى مثل ابن زياد) چنين و چنان بود؛ و يك وقت امام حسين را داراى شخصيتى وسيعتر و عظيمتر مى بينيم كه ساير افراد غير خودش و ساير زمانهاى غير زمان خودش را هم شامل است ؛ وجودش وجود يك سلسله اصول است يعنى او شده عدل ، شده حق ، شده توحيد، شده راستى و صراحت ، شده نماز و بندگى ( (قل ان كان آباءكم و...) ) (162)
نوشته اند(163) ايامى كه ابا عبدالله عليه السلام به طرف كربلا مى آمد، همه خانواده اش همراهش بودند... همين طور كه حركت مى كردند ابا عبدالله عليه السلام خوابشان گرفت و همانطور سواره ، سر روى قاشه اسب (به اصطلاح خراسانى ها) (يا) قربوس زين گذاشت . طولى نكشيد كه سر را بلند كرد و فرمود: ( (انا لله و انا اليه راجعون ) ) .(164) تا اين جمله را گفت و به اصطلاح كلمه استرجاع را به زبان آورد، همه به يكديگر گفتند: اين جمله براى چه بود؟ آيا خبر تازه اى است ؟ فرزند عزيزش ، همان كسى كه ابا عبدالله عليه السلام او را بسيار دوست مى داشت و اين را اظهار مى كرد، و علاوه بر همه مشخصاتى كه فرزند را براى پدر محبوب مى كند، خصوصيتى باعث محبوبيت بيشتر او مى شد و آن ، شباهت كاملى بود كه به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله داشت ، (حال چقدر انسان ناراحت مى شود كه چنين فرزندى در معرض خطر قرار گيرد!) يعنى على اكبر جلو مى آيد و عرض مى كند:
( يا ابتا لم استرجعت ؟ چرا انا لله و انا اليه راجعون ) گفتى ؟
فرمود:
در عالم خواب صداى هاتفى به گوشم رسيد كه گفت : ( (القوم يسيرون و الموت تسير بهم ) ) . اين قافله دارد حركت مى كند ولى مرگ است كه اين قافله را حركت مى دهد. اين طور از صداى هاتف فهميدم كه سرنوشت ما مرگ است ، ما داريم به سوى سرنوشت قطعى مرگ مى رويم .
(على اكبر سخنى مى گويد) درست نظير همان حرفى كه اسماعيل عليه السلام به ابراهيم عليه السلام مى گويد:(165) گفت پدر جان ! ( (اولسنا على الحق ؟) ) مگر نه اين است كه ما بر حق ايم ؟ چرا فرزند عزيزم . وقتى مطلب از اين قرار است ، ما به سوى هر سرنوشتى كه مى رويم ، برويم . به سوى سرنوشت مرگ يا حيات ، تفاوتى نمى كند. اساس اين است كه ما روى جاده حق قدم مى زنيم يا نمى زنيم ؟ ابا عبدالله عليه السلام به وجد آمد، مسرور شد و شكفت . اين امر را انسان از اين دعايش مى فهمد كه فرمود:
من قادر نيستم پاداشى را كه شايسته پسرى چون تو باشد، بدهم . از خدا مى خواهم : خدايا! تو آن پاداشى را كه شايسته اين فرزند است ، به جاى من بده ( (جزاك الله عنى خير الجزاء) ) .(166)
نقش زينب كبرى عليهاالسلام
مقدمه
تاريخ كربلا يك تاريخ و حادثه مذكر - مؤ نث است . حادثه اى است كه مرد و زن هر دو در آن نقش دارند، ولى مرد در مدار خودش و زن در مدار خودش . معجزه اسلام اينهاست ، مى خواهد دنياى امروز بپذيرد، مى خواهد به جهنم نپذيرد، آينده خواهد پذيرفت .
ما در (167) تاريخ مذهبى و دينى خود (درباره قهرمان آفرينى شدايد و سختى ها) مثال (هاى ) زياد(ى ) داريم . يكى از زنان اسلام كه مايه افتخار جهان است زينب كبرى عليهاالسلام است . تاريخ نشان مى دهد كه حوادث خونين و مصائب بى نظير كربلا زينب را به صورت پولاد آبديده در آورد. زينب (168) با آن عظمتى كه از اول داشته است و آن عظمت را در دامن زهرا عليهاالسلام و از تربيت على عليه السلام بدست آورده بود...متفاوت است زينبى (169) كه از مدينه خارج شد با زينبى كه از شام به مدينه برگشت يكى نبود.
زينبى كه از شام برگشت ، رشد يافته تر و خالص تر بود. زينب بعد از كربلا (170) يك شخصيت و عظمت بيشترى دارد حتى (171) آنچه در خلال حوادث اسارت ظهور كرده با آنچه در خلال ايام كربلا در زمانى كه هنوز برادر بزرگوارش زنده بود و مسؤ وليت به عهده زينب گذاشته نشده بود، از زينب ظهور كرد، فرق دارد.
يكى از زنان فاضله مسلمان عرب در زمان ما به نام دكتر عايشه بنت الشاطى كتابى درباره زينب نوشته به نام (بطلة كربلا) يعنى بانوى قهرمان كربلا. اين كتاب چند بار به فارسى ترجمه و چاپ شده اين بطولت و قهرمانى قسمت زيادش معلول همان حوادث و شدايد كربلاست . حوادث كربلا بود كه زبان زينب كبرى را به آن چنان خطابه غرا و آتشينى در مجلس يزيد جارى كرد كه همه شنيده ايد. (ابو تمام ) مى گويد:

( لولا اشتعال النار فى ما جاورت

ما كان يعرف طيب عرف العود)

اگر آتش در كنار چوب عود مشتعل نشود و داغى و سوزندگى آن عود را نگيرد، بوى خوش عود ظاهر نمى گردد. تا آتش نباشد، تا درد و سوزش ‍ نباشد، هنر چوب عود ظاهر نمى گردد. (سعدى ) در همين مضمون مى گويد:

قول مطبوع از درون سوزناك آيد كه عود

چون همى سوزد جهان از وى معطر مى شود

(رودكى ) مى گويد:

اندر بلاى سخت پديد آيد

فضل و بزرگوارى و سالارى

ابا عبدالله (172) اهل بيت خودش را حركت مى دهد براى اين كه در اين تاريخ عظيم ، رسالتى را انجام دهند، براى اين كه نقش مستقيمى در ساختن اين تاريخ عظيم داشته باشند با قافله سالارى زينب ، بدون آنكه از مدار خودشان خارج بشوند.
ما مى بينيم (173) در شب عاشورا، زينب يكى دو نوبت حتى نمى تواند جلوى گريه اش را بگيرد، يك بار آن قدر گريه مى كند كه بر روى دامن حسين بى هوش مى شود، و حسين عليه السلام با صحبتهاى خودش زينب را آرام مى كند. ( (لا يذهبن حلمك الشيطان ) ) (174) خواهر عزيزم ! مبادا وساوس شيطانى بر تو مسلط بشود و حلم را از تو بربايد، صبر و تحمل را از تو بربايد.
وقتى حسين به زينب مى فرمايد: كه چرا اين طور مى كنى ، مگر تو شاهد و ناظر وفات جدم نبودى ؟ جد من از من بهتر بود، پدر ما از ما بهتر بود، برادر همين طور، مادر همين طور، زينب با حسين اين چنين صحبت مى كند: برادر جان ! همه آنها اگر رفتند بالاءخره من پناهگاهى غير از تو داشتم ، ولى با رفتن تو براى من پناهگاهى باقى نمى ماند. اما همين كه ايام عاشورا سپرى مى شود و زينب ، حسين عليه السلام را با آن روحيه قوى و نيرومند و با آن دستورالعملها مى بيند، زينب ديگرى مى شود كه ديگر احدى در مقابل او كوچكترين شخصيتى ندارد.
امام زين العابدين فرمود: ما دوازده نفر بوديم و تمام ما دوازده نفر را به يك زنجير بسته بودند كه يك سر زنجير به بازوى من و سر ديگر آن به بازوى عمه ام زينب بسته بود.
از عصر (175) عاشورا، زينب تجلى مى كند. از آن به بعد به او واگذار شده بود. رئيس قافله اوست ، چون يگانه مرد، زين العابدين سلام الله عليه است كه در اين وقت به شدت مريض است و احتياج به پرستار دارد تا آنجا كه دشمن طبق دستور كلى پسر زياد كه از جنس ذكور اولاد حسين هيچ كس نبايد باقى بماند، چند بار حمله كردند تا امام زين العابدين را بكشند ولى بعد خودشان گفتند: (انه لمابه )(176) اين خودش دارد مى ميرد. و اين هم خودش يك حكمت و مصلحت خدائى بود كه حضرت امام زين العابدين بدين وسيله زنده بماند و نسل مقدس حسين بن على باقى بماند. يكى از كارهاى زينب ، پرستارى از امام زين العابدين است .
عبور از قتلگاه
در عصر روز يازدهم ، اسراء را آوردند و سوار كردند بر مركبهايى (شتر يا قاطر يا هر دو) كه پالانهاى چوبين داشتند و مقيد بودند كه اسراء پارچه اى روى پالانها نگذارند براى اين كه زجر بكشند. بعد اهل بيت خواهش ‍ كردند كه پذيرفته شد. آن خواهش اين بود: ( (قلن بحق الله الا ما مررتم بنا على مصرع الحسين ) ) (177) گفتند: شما را به خدا حالا كه ما را از اينجا مى بريد، ما را از قتلگاه حسين عبور بدهيد براى اين كه مى خواهيم براى آخرين بار با عزيزان خودمان خداحافظى كرده باشيم .
در ميان اسراء تنها امام زين العابدين بودند كه به علت بيمارى پاهاى مباركشان را زير شكم مركب بسته بودند، ديگران روى مركب آزاد بودند. وقتى كه به قتلگاه رسيدند، همه بى اختيار خودشان را از روى مركبها به روى زمين انداختند. زينب سلام الله عليها خودش را مى رساند به بدن مقدس ابا عبدالله ، آن را به يك وضعى مى بيند كه تا آن وقت نديده بود، بدنى مى بيند بى سر و بى لباس . با اين بدن معاشقه مى كند و سخن مى گويد: ( (باءبى المفهوم حتى قضى باءبى العطشان حتى مضى ) ) .(178) آن چنان دلسوز ناله كرد كه ( (فابكت والله كل عدو و صديق ) ) .(179) يعنى كارى كرد كه اشك دشمن جارى شد، دوست و دشمن به گريه در آمدند.
مجلس عزاى حسين را براى اولين بار زينب ساخت . ولى در عين حال از وظايف خودش غافل نيست . پرستارى زين العابدين به عهده اوست ، نگاه كرد به زين العابدين ديد حضرت كه چشمش افتاده به اين وضع آن چنان ناراحت است كاءنه مى خواهد قالب تهى كند، فورا بدن ابا عبدالله را گذاشت آمد سراغ زين العابدين ، يابن اخى ! پسر برادر! چرا تو را در حالى مى بينم كه مى خواهد روح تو از بدنت پرواز بكند؟ عمه جان ! چطور مى توانم بدنهاى عزيزان خودمان را ببينم و ناراحت نباشم . زينب در همين شرايط شروع مى كند به تسليت خاطر دادن به زين العابدين .
(ام ايمن ) زن بسيار مجلله اى است كه ظاهرا كنيز خديجه بوده و بعدا آزاد شده و سپس در خانه پيغمبر و مورد احترام پيغمبر بوده است . كسى است كه از پيغمبر حديث روايت مى كند. اين پيرزن سالها در خانه پيغمبر بود. روايتى از پيغمبر را براى زينب نقل كرده بود ولى چون روايت ، خانوادگى بود يعنى مربوط به سرنوشت اين خانواده در آينده بود، زينب يك روز در اواخر عمر على عليه السلام براى اين كه مطمئن بشود كه آنچه ام ايمن گفته صد در صد درست است ، آمد خدمت پدرش ؛ يا ابا! من حديثى اين چنين از ام ايمن شنيده ام ، مى خواهم يك بار هم از شما بشنوم تا ببينم آيا همين طور است ؟ همه را عرض كرد، پدرش تاءييد كرد و فرمود: درست گفته ام ايمن ، همين طور است .
زينب در آن شرايط اين حديث را براى امام زين العابدين روايت مى كند. در اين حديث آمده است اين قضيه فلسفه اى دارد مبادا در اين شرايط خيال بكنيد كه حسين كشته شد و از بين رفت . پسر برادر! از جد ما چنين روايت شده است كه حسين عليه السلام همين جا كه اكنون جسد او را مى بينى ، بدون اين كه كفنى داشته باشد، دفن مى شود و همين جا، قبر حسين ، مطاف خواهد شد.

بر سر تربت ما چون گذرى همت خواه

كه زيارتگه رندان جهان خواهد بود(180)

آينده را كه اينجا كعبه اهل خلوص خواهد بود، زينب براى امام زين العابدين روايت مى كند...(بعد از ظهر روز يازدهم (181)) عمر سعد با لشكريان خودش ماند براى دفن كردن اجساد كثيف افراد خود. ولى بدنهاى اصحاب ابا عبدالله ، همان طور ماندند. بعد اسراء را حركت دادند...يكسره از كربلا تا نجف كه تقريبا دوازده فرسخ است . ترتيب كار را اين چنين داده بودند كه روز دوازدهم ، اسراء را به اصطلاح با طبل و شيپور و با دبدبه به علامت فتح وارد كنند و به خيال خودشان آخرين ضربت را به خاندان پيغمبر بزنند.
اينها را حركت دادند و بردند در حالى كه زينب شايد از روز تاسوعا اصلا خواب به چشمش نرفته . سرهاى مقدس را قبلا برده بودند. نمى دانم چه ساعتى از روز بوده (تقريبا دو سه ساعت از طلوع آفتاب گذشته ) در حالى كه اسراء را وارد كوفه مى كردند، دستور دادند سرهاى مقدس را ببرند به استقبال آنها كه با يكديگر بيايند.
خطبه حضرت زينب عليهاالسلام
وضع عجيبى است ، غير قابل توصيف . دم دروازه كوفه (دختر على ، دختر فاطمه ، اينجا تجلى مى كند) اين زن باشخصيت كه در عين حال زن باقى ماند و گرانبها، خطابه اى مى خواند. راويان چنين نقل كرده اند كه در يك موقع خاصى ، زينب موقعيت را تشخيص داد ( (و قد او ماءت ) ) دختر على يك اشاره كرد. عبارت تاريخ اين است :
( و قد اءوماءت الى الناس ان اسكتوا فارتدت الانفاس ، و سكنت الاجراس ) .(182)
يعنى در آن هياهو و غلغله كه اگر دهل مى زدند صدايش به جايى نمى رسيد، گويى نفسها در سينه حبس شد و صداى زنگها و هياهوها خاموش گشت ، مركبها هم ايستادند (آدمها كه مى ايستادند قهرا مركبها هم مى ايستادند).
خطبه اى خواند. راوى گفت : ( (ولم ار والله خفرة قط انطق منها) ) (183) اين (خفره ) خيلى ارزش دارد (خفرة ) يعنى زن باحيا. اين زن ، نيامد مثل يك زن بى حيا حرف بزند. زينب آن خطابه را در نهايت عظمت القاء كرد. در عين حال دشمن مى گويد: ( (ولم ار والله خفرة قط انطق منها) ) يعنى آن حياى زنانگى از او پيدا بود. شجاعت على با حياى زنانگى در هم آميخته بود.
در كوفه كه بيست سال پيش على عليه السلام خليفه بود و در حدود پنج سال خلافت خود خطابه هاى زيادى خوانده بود، هنوز در ميان مردم خطبه خواندن على عليه السلام ضرب المثل بود. راوى گفت : گويى سخن على از دهان زينب مى ريزد، گويى كه على زنده شده و سخن او از دهان زينب مى ريزد. وقتى حرفهاى زينب كه مفصل هم نيست (ده - دوازده سطر بيشتر نيست ) تمام شد، مى گويد: مردم را ديدم كه همه ، انگشتانشان را به دهان گرفته و مى گزيدند. اين است نقش زن به شكلى كه اسلام مى خواهد. شخصيت در عين حيا، عفاف ، عفت ، پاكى و حريم .
تاريخ كربلا به اين دليل مذكر - مؤ نث است كه در ساختن آن ، هم جنس ‍ مذكر عامل مؤ ثرى است ولى در مدار خودش ، و هم جنس مؤ نث در مدار خودش . اين تاريخ به دست اين دو جنس ساخته شد.(184)
در بارگاه يزيد(185)
مى گويند: تاريخ ورود اسراء به شام دوم ماه صفر بوده است . بنابراين بيست و دو روز از اسارت زينب گذشته است ، بيست و دو روز رنج متوالى كشيده است كه با اين حال او را وارد مجلس يزيد بن معاويه مى كنند، يزيدى كه كاخ اخضر او يعنى كاخ سبزى كه معاويه در شام ساخته بود، آن چنان بارگاه مجللى بود كه هر كس با ديدن آن بارگاه و آن خدم و حشم و طنطنه و دبدبه ، خودش را مى باخت .
بعضى نوشته اند كه افراد مى بايست از هفت تالار مى گذشتند تا به آن تالار آخرى مى رسيدند كه يزيد روى تخت مزين و مرصعى نشسته بود و تمام اعيان و اشراف و اعاظم و سفراى كشورهاى خارجى نيز روى كرسى هاى طلا يا نقره نشسته بودند. در چنين شرايطى اين اسراء را وارد مى كنند و همين زينب اسير رنج ديده و رنج كشيده ، در همان محضر چنان موجى در روحش پيدا شد و چنان موجى در جمعيت ايجاد كرد كه يزيد معروف به فصاحت و بلاغت را لال كرد. يزيد شعرهاى ابن زبعرى را با خودش ‍ مى خواند، و به چنين موقعيتى كه نصيبش شده است افتخار مى كند. زينب فريادش بلند مى شود:
( اظننت يا يزيد حيث اخذت علينا اقطار الاءرض و آفاق السماء فاصبحنا نساق كما تساق الاسارى ان بنا على الله هوانا و بك عليه كرامة ) ؟(186)0
اى يزيد! خيلى باد به دماغت انداخته اى ( (شمخت بانفك !) ) (187) تو خيال مى كنى اين كه امروز ما را اسير كرده اى و تمام اقطار زمين را بر ما گرفته اى ، و ما در مشت نوكرهاى تو هستيم ، يك نعمت و موهبتى از طرف خداوند بر تو است ؟! به خدا قسم تو الآن در نظر من بسيار كوچك و حقير و بسيار پست هستى ، و من براى تو يك ذره شخصيت قائل نيستم .
ببينيد اينها مردمى هستند كه به جز ايمان و شخصيت روحى و معنوى ، همه چيزشان را از دست داده اند. آن وقت شما توقع نداريد كه يك همچون شخصيتى مانند شخصيت زينب چنين حماسه اى بيافريند و در شام انقلاب به وجود بياورد؟ همان طور كه انقلاب هم به وجود آورد.
يزيد مجبور شد در همان شام ، روش خودش را عوض بكند و محترمانه اسراء را به مدينه بفرستد، بعد تبرى بكند و بگويد: خدا لعنت كند ابن زياد را، من چنان دستورى نداده بودم ، او از پيش خود اين كار را كرد. چه كسى اين كار را كرد؟ زينب چنين كارى را كرد. در آخر جمله هايش اين طور فرمود:
( يا يزيد كد كيدك ، واسع سعيك ، ناصب جهدك ، فو الله لا تمحوا ذكرنا و لا تميت وحينا) .(188)
زينب عليهاالسلام به كسى كه مردم با هزار ترس و لرز به او يا اميرالمؤ منين مى گفتند، خطاب مى كند كه :
يا يزيد به تو مى گويم ؛ هر حقه اى كه مى خواهى بزن و هر كارى كه مى توانى انجام بده ، اما يقين داشته باش كه اگر مى خواهى نام ما را در دنيا محو بكنى ، نام ما محو شدنى نيست ، آنكه محو و نابود مى شود تو هستى .
نگاهى گذرا به واقعه كربلا
قافله از جان گذشته
(حسين عليه السلام در يكى از خطبه هايش مى فرمايد:(189))
( فمن كان باذلا فينا محجته ، موطنا على لقاء الله نفسه فلير حل معنا فانى راحل مصبحا ان شاء الله ) .(190)
هر كس آماده است كه خون دلش را در راه ما ببخشد، هر كس كه تصميم گرفته است لقاء پروردگار را، چنين كسى با ما كوچ كند. (برگردد آنكه در هوس كشور آمده است )
آنكه از جان گذشته نيست با ما نيايد؛ قافله ما، قافله از جان گذشتگان است . در ميان از جان گذشتگان ، عزيزترين عزيزان حسين بن على عليه السلام هست . آيا اگر حسين بن على عليه السلام عزيزانش را در مدينه مى گذاشت كسى متعرض آنها مى شد؟ ابدا. ولى اگر عزيزانش را به صحنه كربلا نمى آورد و خودش تنها به شهادت مى رسيد، آيا ارزشى را كه امروز پيدا كرده است ، پيدا مى كرد؟ ابدا.
امام حسين عليه السلام كارى كرد كه يك پاكباخته در راه خدا شود، يعنى عمل را به منتهاى اوج خود برساند. ديگر چيزى باقى نگذاشت كه در راه خدا نداده باشد. عزيزانش هم افرادى نبودند كه حسين عليه السلام آنها را به زور آورده باشد. هم عقيده ها، هم ايمان ها و همفكرهاى خودش ‍ بودند.
اساسا حسين عليه السلام حاضر نبود فردى كه كوچكترين نقطه ضعفى در وجودش هست ، همراهشان باشد. و لهذا دو سه بار در بين راه غربال كرد. روز اولى كه از مكه حركت مى كند، اعلام مى كند كه هر كس جانباز نيست نيايد. اما هنوز بعضى خيال مى كنند كه شايد امام حسين عليه السلام برود كوفه ، خبرى بشود، آنجا برو و بيايى باشد، آقايى اى باشد، ما عقب نمانيم ، همراه امام حركت مى كنند. عده اى از اعراب باديه در بين راه به حسين بن على عليه السلام ملحق شدند.
امام در بين راه خطبه اى مى خواند: ايها الناس ! هر كس كه خيال مى كند ما به مقامى نائل مى شويم ، به جايى مى رسيم ، چنين چيزى نيست ، برگردد. بر مى گردند.
آخرين غربال را در شب عاشورا كرد ولى در شب عاشورا كسى فاسد از آب در نيامد. تنها صاحب (ناسخ التواريخ ) اين اشتباه تاريخى را كرده و نوشته است وقتى امام حسين در شب عاشورا براى اصحاب خود صحبت كرد، عده اى از آنان از سياهى شب استفاده كرده و رفتند، ولى اين مطلب را هيچ تاريخى تاءييد نمى كند. تنها اشتباه صاحب (ناسخ ) است و غير او هيچ كس چنين اشتباهى نكرده است و قطعا در شب عاشورا هيچ كدام از اصحاب ابا عبدالله عليه السلام نرفتند و نشان دادند كه در ميان ما، غش دار و آنكه نقطه ضعفى داشته باشد وجود ندارد. (191)
حر بن يزيد رياحى
اگر در روز عاشورا يكى از اصحاب امام حسين حتى بچه اى ضعف نشان مى داد و به لشكر دشمن كه قويتر و نيرومندتر بود ملحق مى شد و خودش ‍ را به اصطلاح از خطر نجات مى داد و در پناه آنها مى رفت ، براى امام حسين عليه السلام و براى مكتب حسينى نقص بود. اما بر عكس ، از دشمن به سوى خود آوردند. دشمنى را كه در ماءمن و امنيت بود به سوى خود آوردند و در معرض و كانون خطر قرار دادند. يعنى خودشان آمدند. اما از كانون خطر اينها، يك نفر هم به آن ماءمن نرفت .
اگر حسين بن على عليه السلام قبلا آن غربالها و اعلام خطرها را نكرده بود، از اين حادثه ها خيلى پيش مى آمد. يك وقت مى ديدى نيمى از جمعيت رفتند و بعد هم العياذ بالله عليه حسين بن على عليه السلام تبليغ مى كردند. چون آن كسى كه مى رود، نمى گويد من ضعيف الايمانم ، من مى ترسيدم ؛ بلكه براى خود توجيهى درست مى كند، دروغى مى سازد و ادعا مى كند كه ما اگر تشخيص مى داديم راه حق همين است ، رضاى خدا در اين است ، اين كار را مى كرديم ؛ خير، ما تشخيص داديم كه حق با اين طرف است . قهرا براى خود منطق هم مى سازد. ولى چنين چيزى نشد، و اين يكى از بزرگترين افتخارات حسين بن على و مكتب حسينى است .
يكى از بزرگترين سردارهاى آنها را به سوى خود آوردند، كسى كه اساسا نامزد اميرى بود: (حر بن يزيد رياحى ). او آدم كوچكى نبود. اگر حساب مى كردند بعد از عمر سعد شخصيت دوم در اين لشكر كيست ، غير از حر بن يزيد رياحى كسى نبود. مرد بسيار با شخصيتى بود. به علاوه اولين كسى بود كه با هزار سوار، ماءمور اين كار شده بود. ولى نيرو و جاذبه و ايمان و عمل ، امر به معروف عملى حسين بن على عليه السلام حر بن يزيد را كه روز اول شمشير به روى امام كشيده بود، وادار به تسليم كرد. توبه كرد، جزء (التائبون ) شد.
( التائبون العابدون الحامدون السائحون الراكعون الساجدون الآمرون بالمعروف و الناهون عن المنكر) .(192)
مردى كه معروف بود به دليرى و دلاورى ، و بهترين دليلش هم اين بود كه هزار سوار به او داده بودند تا جلوى حسين بن على عليه السلام بگيرد، و يك شجاع نام آورى است ، حسين از دل او طلوع كرده است . همان طور كه آتشى كه در دل سماور وجود دارد، آن را به جوش مى آورد و در نتيجه ، بخار فشار مى آورد و سماور را تكان مى دهد و مى لرزاند، آن آتشى كه حسين بن على عليه السلام از حقيقت ، در دل اين مرد، روشن كرده بود، در مقابل جدارهايى كه در وجودش بود (او هم مثل ما و شما دنيا مى خواست ، پول و مقام و سلامت مى خواست ، عافيت مى خواست )، به او فشار آورده مى گويد: برو به سوى حسين بن على .
ولى از طرف ديگر آن افكار مادى كه در هر انسانى وجود دارد، او را وسوسه مى كند: اگر بروم ، ساعتى بعد كشته خواهم شد، ديگر زن و فرزندان خود را نخواهم ديد، تمام ثروتم از دستم مى رود، شايد بعد از من اساسا دشمن تمام ثروتم را مصادره كند. بچه هايم بى سرپرست مى مانند، زنم بى شوهر مى ماند. اينها مانع كشيده شدن او به سوى امام مى شود. اين دو نيروى مخالف به او فشار مى آورد.
يك وقت نگاه مى كنند مى بينند حر دارد مى لرزد. كسى از او پرسيد چرا مى لرزى ؟ تو كه مرد شجاعى بودى . خيال كرد لرزشش از ترس او از ميدان جنگ است ! گفت : نه ، تو نمى دانى من دچار چه عذاب وجدانى هستم . خودم را در ميان بهشت و جهنم مخير مى بينم . نمى دانم بهشت نسيه را بگيرم يا دنبال همين دنياى نقد بروم كه عاقبتش جهنم است . مدتى در حال كشمكش و مبارزه با خود بود، ولى بالاءخره اين مرد شريف و به تعبير امام حسين عليه السلام حر و آزاده ، تصميم خود را گرفت . براى اين كه دشمن مانعش نشود آرام آرام خود را كنار كشيد، بعد يك مرتبه به اسب شلاق زد و به سوى خيام حسينى رفت . ولى براى اين كه خيال نكنند او به قصد حمله آمده است علامت امان نشان داد.
توبه حر
نوشته اند: (قلب ترسه )، يعنى سپر خودش را واژگونه كرد به علامت اين كه من به جنگ نيامده ام ، امان مى خواهم . اول كسى كه با او مواجه شد ابا عبدالله عليه السلام بود، چون حضرت در بيرون خيام حرم ايستاده بود. سلام كرد: (السلام عليك يا ابا عبدالله !) عرض كرد آقا من گنهكارم ، رو سياه هستم ، من همان گنهكار و مجرمى هستم (اول كسى هستم ) كه راه را بر شما گرفتم . به خداى خود عرض مى كند: خدايا از گناه اين گنهكار بگذر. ( (اللهم انى ارعبت قلوب اوليائك ) ) خدايا! من دل اولياء تو را به لرزه در آوردم ، آنها را ترساندم . (اهل بيت حسين بن على عليه السلام وقتى او را در بين راه ديدند، اول بارى بود كه چشمشان به دشمن افتاد. وقتى هزار نفر مسلح را ببينند كه جلويشان ايستاده اند، قهرا حالت رعب و ترس پيدا مى كنند) آقا مى تائبم و مى خواهم گناه خود را جبران بكنم . لكه سياهى كه براى خود به وجود آورده ام ، جز با خون با هيچ چيز ديگر پاك نمى شود. آمده ام كه با اجازه شما توبه كنم . اولا بفرمائيد توبه من پذيرفته است يا نه ؟ امام حسين عليه السلام ، هيچ چيز را براى خود نمى خواهد. با اين كه مى داند حر چه توبه بكند و چه نكند، در وضع فعلى او مؤ ثر نيست ولى او حر را براى خود نمى خواهد، براى خدا مى خواهد. در جواب او فرمود: البته توبه تو پذيرفته است . چرا پذيرفته نباشد؟ مگر باب رحمت الهى به روى يك انسان تائب بسته مى شود؟ ابدا.
حر از اين كه توبه او مورد قبول واقع شده است خوشحال شد: الحمدلله ، پس توبه من قبول است ؟ بله . پس اجازه بدهيد من بروم خودم را فداى شما كنم و خونم را در راه شما بريزم . امام فرمود: اى حر! تو ميهمان ما هستى ، پياده شو! كمى بنشين تا از تو پذيرايى كنيم . (من نمى دانم امام با چه مى خواست پذيرايى كند) ولى حر از امام اجازه خواست كه پائين نيايد. هر چه آقا اصرار كردند، پائين نيامد. بعضى از ارباب سير، رمز مطلب را اين طور كشف كرده اند كه حر مايل بود خدمت امام بنشيند ولى يك نگرانى او را ناراحت مى كرد و آن اين كه مى ترسيد در مدتى كه خدمت امام نشسته است ، يكى از اطفال ابا عبدالله عليه السلام او را ببيند و بگويد اين همان كسى است كه روز اول ، راه را بر ما بست ، و او شرمنده شود. براى اين كه شرمنده نشود و هر چه زودتر اين لكه ننگ را با خون خودش از دامن خود بشويد، اصرار كرد اجازه دهيد من بروم . امام فرمود: حال كه اصرار دارى مانع نمى شوم ، برو.
شهادت حر
اين مرد رشيد در مقابل مردم مى ايستد، با آنها صحبت مى كند. چون خودش كوفى است با مردم كوفه موضوع دعوت را مطرح مى كند، مى گويد...مردم كوفه ! شما خجالت نمى كشيد؟! اين فرات مثل شكم ماهى برق مى زند. آبى را كه بر همه موجودات جاندار حلال است ؛ انسان ، حيوان اهلى ، وحشى و جنگلى از آن مى آشامد، شما بر فرزند پيغمبر خود بسته ايد؟! اين مرد مى جنگد تا شهيد مى شود. ابا عبدالله او را بى پاداش ‍ نگذاشت ، فورا خود را به بالين اين مرد بزرگوار رساند. برايش غزل خواند: ( (و نعم الحر حر بنى رياح ) ) (193) اين حر رياحى چه حر خوبى است . مادرش عجب اسم خوبى برايش انتخاب كرده است . روز اول گفت حر، آزاد مرد. راستى كه تو آزاد مرد بودى .
روز دوم محرم (194) ابا عبدالله عليه السلام وارد كربلا شد. خيمه و خرگاه خود را با جمعيتى در حدود هفتاد و دو نفر بپا كرد. از آن طرف لشكر دشمن با هزار نفر در نقطه مقابل چادر زد پيكهاى دشمن دائما در رفت و آمد بودند. روزهاى بعد براى دشمن مدد آمد. مددها هزار نفر، سه هزار نفر، و پنج هزار نفر بود تا روز ششم كه نوشته اند: ( (حتى كملت ثلاثين ) ) ، تا اين كه سى هزار نفر كامل شدند.
پسر زياد تصميم گرفت آن كسى كه به او حكومت و امارت مى دهد، فرماندهى اين لشكر را مى دهد، پسر سعد باشد. در اين جهت به اصطلاح يك ملاحظه روانى را كرد، چون او پسر سعد وقاص بود و سعد وقاص ‍ گذشته از نقطه ضعفى كه از نظر تشيع دارد به خاطر اين كه در دوره خلافت اميرالمؤ منين عزلت اختيار كرد، نه اين طرف آمد و نه آن طرف ؛ در دوران غزوات اسلامى و در دوره پيغمبر اكرم افتخارات زيادى براى خود كسب كرده است و قهرا در ميان مردم ، شهرت و معروفيت و محبوبيتى داشت . او در نظر مردم ، آن سردار قهرمانى بود كه در غزوات اسلام فتوحات زيادى كرده است .
پسر زياد، پسر او را انتخاب كرد تا از نظر روانى استفاده كند. يعنى اين طور به مردم بفهماند كه اين هم جنگى است در رديف آن جنگها. همان طور كه سعد وقاص با كفار مى جنگيد، پسر سعد هم (العياذ بالله ) با فرقه اى كه از اسلام خارجند مى جنگد. اين مرد طماع كه خودش طمع خودش را بروز داد، مردى كه فهميده بود و به هيچ وجه نمى خواست زير اين بار برود، شروع كرد به التماس كردن از ابن زياد كه مرا معاف كن . او هم نقطه ضعف اين را مى دانست . قبلا فرمانى براى او صادر كرده بود براى حكومت رى و گرگان . گفت : فرمان مرا پس بده ، مى خواهى نروى نرو. او هم كه اسير اين حكومت بود و آرزوى چنين ملكى را داشت ، گفت : اجازه بده من بروم تاءمل كنم . با هر كس از كسان خود كه مشورت كرد، ملامتش كرد، گفت : مبادا چنين كارى بكنى . ولى در آخر طمع غالب شد و اين مرد، قبولى خودش را اعلام كرد.
در كربلا كوشش مى كرد خدا و خرما را را همديگر جمع كند، كوشش ‍ مى كرد بلكه بتواند به شكلى به اصطلاح صلح برقرار كند، يعنى خودش را از كشتن حسين بن على معاف كند، لااقل خودش را نجات بدهد، هر چه شد، شد. دو سه جلسه با ابا عبدالله مذاكره كرد.
به قول طبرى چون در اين مذاكرات ، فقط اين دو نفر شركت كرده اند از متن مذاكرات اطلاع درستى در دست نيست . فقط آن مقدارى در دست است كه بعدها خود عمر سعد نقل كرده است يا ما از زبان ائمه اطهار اطلاعاتى در اين زمينه داريم ، والا اطلاع ديگرى در دست نيست . خيلى كوشش ‍ مى كرد بلكه كارى بكند (و حتى نوشته اند: گاهى هم دروغهايى جعل مى كرد) كه غائله بخوابد.
شمر بن ذى الجوشن
آخرين نامه اش ( نامه عمر سعد) كه براى عبيدالله زياد آمد، عده اى دور و بر مجلسنشسته بودند. عبيدالله اندكى به فكر فرو رفت ، گفت : شايد بشود اين قضيه را بامسالمت حل كرد. ولى آن بادنجان دور قاب چين ها، كاسه هاى داغتر از آش كه هميشه هستند،مانع شدند. يكى از آنها شمر بن ذى الجوشن بود. از جا بلند شد و گفت : امير! بسياردارى اشتباه مى كنى . امروز حسين در چنگال تو گرفتار است ، اگر از اين غائله نجاتپيدا كند (ديگر بر او دست نخواهى يافت .) مگر نمى دانى شيعيان پدرش در اين كشوراسلامى كم نيستند، زيادند منحصر به مردم كوفه نيستند. از كجا كه شيعيان ، از اطراف واكناف جمع نشوند؟ و اگر جمع شدند تو از عهده حسين بر نمى آيى . نوشته اند:مثل آدمى كه خواب باشد، يكدفعه بيدار شد، گفت راست گفتى ، بعد اين شعر را خواند:

( الان قد علقت محالبنا به

يرجو النجاة ولات حين مناص ) (195)

و متقابلا بر عمر سعد خشم گرفت . گفت : او چه نزديك بود ما را اغفال كند. فورا نامه اى به عمر سعد نوشت كه ما تو را نفرستاده بوديم بروى آنجا نصايح پدرانه براى ما بنويسى . تو ماءمورى ، سربازى ، بايد انضباط داشته باشى ، هر چه من به تو فرمان مى دهم ، بايد بى چون و چرا اجرا كنى . اگر نمى خواهى برو كنار، ما كس ديگرى را ماءمور اين كار خواهيم كرد. نامه را داد به شمر بن ذى الجوشن ، گفت : اين را به دستش بده ضمنا نامه فرمان محرمانه اى نوشت و داد به دست شمر، گفت : اگر عمر سعد از جنگيدن با حسين امتناع كرد، به موجب اين فرمان و ابلاغ ، گردنش را مى زنى ، سرش را براى من مى فرستى و امارت لشكر با خودت باشد.
عصر تاسوعا
نوشته اند: عصر تاسوعا بود كه اين نامه به وسيله شمر بن ذى الجوشن به كربلا رسيد. روز تاسوعا براى اهل بيت پيغمبر، روز خيلى غمناكى بوده است . امام صادق فرمود:
( ان تاسوعا يوم حوصر فيه الحسين ) .(196)
تاسوعا روزى است كه در آن ، حسين در محاصره سختى قرار گرفت .
روزى است كه براى لشكريان عمر سعد كمكهاى فراوان رسيد ولى براى اهل بيت پيغمبر كمكى نرسيد.
عصر روز تاسوعاست كه اين لعين ازل و ابد ( شمر) به كربلا مى رسد. ابتدا آن نامه علنى را به عمر سعد مى دهد، منتظر و آرزو مى كند كه او بگويد: خير من با حسين نمى جنگم ، تا به موجب آن فرمان ، گردن عمر سعد را بزند و خودش فرمانده لشكر بشود. ولى برخلاف انتظار او، عمر سعد نگاهى به او كرد و گفت : حدس من اين است كه نامه من در پسر زياد مؤ ثر مى افتاد و تو حضور داشتى و مانع شدى . گفت : حالا هر چه هست نتيجه را بگو! مى جنگى يا كنار مى روى ؟ گفت : نه ، به خدا قسم مى جنگم ، آن چنان كه سرها و دستها به آسمان پرتاب بشود. گفت : تكليف من چيست ؟ عمر سعد مى دانست كه اين هم نزد عبيدالله زياد مقامى دارد (هم سنخ ‌اند، هر چه كه شقى تر و قسى القلب تر بودند مقربتر بودند.) گفت : تو هم فرمانده پياده باش .
فرمان خيلى شديد بود، اين بود كه به مجرد رسيدن نامه من ، بر حسين سخت بگير. حسين بايد يكى از اين دو امر را بپذيرد، يا تسليم بلا شرط و يا جنگيدن و كشته شدن ، سوم ندارد.
نوشته اند: نزديك غروب تاسوعاست ، حسين بن على در بيرون يكى از خيمه ها نشسته است در حالى كه زانوها را بلند كرده و دستها را روى زانو گذاشته است و سر را روى دستها، و خوابش برده است . در همين حال عمر سعد تا اين فرمان را خواند و تصميم گرفت ، فرياد كشيد: ( (يا خيل الله ! اركبى و بالجنة ابشرى ) ) (مغالطه و حقه بازى و رياكارى را ببينيد!) لشكر خدا سوار شويد! من شما را به بهشت بشارت مى دهم .
نوشته اند: اين سى هزار لشكر در حالى كه دور تا دور خيمه هاى حسين را گرفته بودند، مثل دريايى كه به خروش آيد به خروش و جنبش آمد، طوفان كرد. يك مرتبه صداى فرياد اسبها، انسانها و به هم خوردن اسلحه ها در صحرا پيچيد.
زينب سلام الله عليها در داخل يكى از خيمه هاست ، ظاهرا دارد زين العابدين را پرستارى مى كند. صدا را از بيرون شنيد. فورا بيرون آمد ديد لشكر دشمن است . كه دارد حلقه محاصره را تنگتر مى كند. آمد دست زد به شانه ابا عبدالله . برادر! بلند شو، نمى بينى ؟ نمى شنوى ؟ ببين چه خبر است . حسين را بلند مى كند و بدون اين كه توجهى به اين لشكر بكند، مى گويد: من الآن در عالم رؤ يا جدم را ديدم ، به من بشارت و نويد داد، گفت : حسينم تو عن قريب به من ملحق مى شوى . خدا مى داند در اين حال در دل زينب سلام الله عليها چه گذشت .
در عصر تاسوعا(197) بعد كه اباعبدالله آن جمله (جريان خواب ) را به زينب فرمود، فورا برادر رشيدش ابوالفضل را صدا كرد، برادر جان ! فورا با چند نفر برو در مقابل اينها بگو خبر تازه چيست ؟ اگر هم مى خواهند با ما بجنگند، وقت غروب كه طبق قانون جنگى وقت جنگ نيست . (معمولا اهل حرب ، صبح تا غروب مى جنگند، شب كه مى شود مى روند در خرگاهها و مراكز خودشان ) حتما خبر تازه اى است .
ابوالفضل با چند نفر از كبار اصحاب : (زهير بن القين )، (حبيب بن مظهر) مى رود و در مقابلشان مى ايستد و مى گويد: من از طرف برادرم پيام آورده ام كه از شما بپرسم مگر خبر تازه اى است ؟ عمر سعد مى گويد: بله ، خبر تازه است ، امر امير عبيدالله زياد است كه برادر تو فورا يا بايد تسليم بلاشرط بشود و يا با او بجنگيم . فرمود: من از طرف خودم نمى توانم چيزى بگويم ، مى روم خدمت برادرم ، از او جواب مى گيرم . وقتى كه آمد خدمت ابا عبدالله ، ابا عبدالله فرمود: ما كه اهل تسليم نيستيم ، مى جنگيم ، تا آخرين قطره خون خودم مى جنگم ؛ فقط به آنها يك جمله بگو، يك خواهش ، يك تمنا، يك تقاضا از آنها بكن و آن اين است كه قضيه را به فردا موكول كنند بعد براى اين كه توهمى پيش نيايد كه حسين يك شب را غنيمت مى داند كه زنده بماند، و براى اين كه بفهماند كه زندگى برايش غنيمت ندارد، چند ساعت بودن ارزش ندارد بلكه او چيز ديگرى مى خواهد فرمود:
خدا خودش مى داند كه من اين مهلت را به اين جهت مى خواهم كه دلم مى خواهد امشب را به عنوان شب آخر عمر خودم ، با خداى خودم راز و نياز بكنم ، مناجات و عبادت بكنم ، قرآن بخوانم .
ابوالفضل سلام الله عليه رفت . آنها نمى خواستند بپذيرند ولى بعد در ميان خودشان اختلاف افتاد، يكى از آنها گفت : شما خيلى مردم بى حيايى هستيد، چون ما با كفار كه مى جنگيديم ، اگر چنين مهلتى مى خواستند، به آنها مى داديم ، چطور ما خاندان پيغمبر خودمان را چنين مهلتى ندهيم ؟ عمر سعد مجبور شد فرمان ابن زياد را زير پا بگذارد تا ميان لشكر خودش اختلاف نيفتد. گفتند: بسيار خوب ، صبح .