:: DownloadBook.ORG ::

فهرست مطالب
فصل اول : ائمه و امويان ، گفتار اول : آشنايى با حكومت امويان
نفوذ در دستگاه حكومت
بنى اميه در منظر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله
بنى اميه در منظر على عليه السلام
استخدام وسيله پيروزى
تسلط بر حكومت اسلامى
كارگزاران معاويه
الف . عمروعاص
ابوهريره .
اسلام بنى اميه
پيامدهاى حكومت بنى اميه
1. تبعيض نژادى
2. احياى ادبيات جاهلى
3. جعل و تحريف احاديث
4. مبارزه با شخصيت على عليه السلام
5. محو شخصيت اسلامى
6. مبارزه با اسلام
7. موروثى نمودن خلافت
فرق معاويه و يزيد
انصار و مشاورين معاويه و يزيد
فصل اول : ائمه و امويان ، گفتار دوم : شناخت زمينه ها وعلل صلح امام حسن
مقدمه
تفاوت هاى شرايط زمان امام حسن و شرايط زمان امام حسين عليهماالسلام
1. مسند خلافت
2. بى نتيجه بودن جنگ
3. مسئله بيعت
4. مسئله دعوت
5. مسئله امر به معروف و نهى از منكر
مواد قرارداد صلح
پرسش و پاسخ
فصل اول : ائمه و امويان ، گفتار سوم : شناخت زمينه ها،علل و پيامدهاى نهضت امام حسين
فلسفه قيام امام حسين عليه السلام
تفسير اول
تفسير دوم
تفسير سوم
اهداف قيام امام حسين عليه السلام
1. بازگشت به اسلام راستين
2. بهبود وضع مردم
3. مبارزه با ظالمان
4. اجراى مقررات اسلامى
عوامل مؤ ثر در نهضت حسينى
مقدمه
1. بيعت
2. دعوت مردم كوفه
3. امر به معروف و نهى از منكر
بررسى ارزش هر يك از عوامل
ارزش و درجه عامل دعوت
ارزش و درجه عامل دعوت
ارزش و درجه عامل بيعت
ارزش و درجه امر به معروف
رابطه امر به معروف و قيام امام حسين عليه السلام
شرايط تقدس يك نهضت
مقدمه
1. نوعى و كلى بودن هدف
2. بينش و بصيرت قوى
3. منفرد بودن نهضت
ابعاد نهضت حسينى
كيفيت تبليغى نهضت حسينى
منطق شهيد
نقش اهل بيت در نهضت حسينى
نقش زينب كبرى عليهاالسلام
مقدمه
عبور از قتلگاه
خطبه حضرت زينب عليهاالسلام
در بارگاه يزيد
نگاهى گذرا به واقعه كربلا
قافله از جان گذشته
حر بن يزيد رياحى
توبه حر
شهادت حر
شمر بن ذى الجوشن
عصر تاسوعا
شب عاشورا
امام حسين عليه السلام و استخدام وسيله
روز عاشورا
نماز ظهر عاشورا
وداع با ابا عبدالله عليه السلام
شعارهاى تاريخى عاشورا
پى آمدهاى قيام امام حسين عليه السلام
1. اولين طغيان عليه دستگاه اموى
2. قيام عبدالله بن حنظله
3. تفكيك حساب خلفا از اسلام
4. احياى شخصيت جامعه اسلامى
5. انقراض بنى اميه
6. قيام توابين
فلسفه زنده نگهداشتن نهضت حسينى
فصل اول : ائمه و امويان ، گفتار چهارم : حضرت امام زين العابدين
دو سنت معمول ميان ائمه عليه السلام
مقايسه روش امام حسين با ساير ائمه عليهم السلام ، تقيه
فايده سيره هاى گوناگون معصومين
تعارض ظاهرى سيره ها و ضرورت حل آنها
عبادت امام
پيك محبت
خدمت در قافله حج
دعا و گريه امام عليه السلام
امام سجاد و حاكم معزول مدينه
هشام و فرزدق
چكيده مطالب
فصل دوم : ائمه و عباسيان ، گفتار اول : به قدرت رسيدن بنى العباس
اجتماع محرمانه سران بنى هاشم
بيعت با محمد نفس زكيه
استفاده بنى العباس از نارضائى مردم
نامه ابوسلمه به امام صادق و عبدالله محض
عكس العمل امام و عبدالله محض
بررسى
نمونه هايى از سياست عباسيان
1. حمايت از ايرانيان
2. ترويج زبان فارسى
3. جعل احاديث
4. شايعه بى اساس
5. تبليغات زهرآگين
فصل دوم : ائمه و عباسيان ، گفتار دوم : اقدامات ائمه اطهار
1. حضرت امام جعفر صادق عليه السلام
مقدمه
اوضاع سياسى در عهد امام صادق عليه السلام
علت امتناع امام عليه السلام
اوضاع اجتماعى عصر امام
ويژگى هاى زمان امام صادق عليه السلام
مقايسه زمان امام حسين و زمان امام صادق عليهماالسلام
جنگ عقايد
الف . اختلاف قراء
ب . اختلاف در تفسير
ج . پيدايش نحله هاى گوناگون
د. پيدايش متكلمين
ه‍ پيدايش زنادقه
ى . پيدايش متصوفه
برخورد امام صادق عليه السلام با جريانهاى فكرى مختلف
اهتمام شيعه به مسائل تعقلى
عوامل مؤ ثر در نشاط علمى زمان امام صادق عليه السلام
2. حضرت امام موسى بن جعفر عليهماالسلام
مقدمه
امام در زندان بصره
امام در زندانهاى مختلف
درخواست هارون از امام عليه السلام
علت دستگيرى امام عليه السلام
هارون و موسى بن جعفر عليه السلام
نفوذ معنوى امام عليه السلام
صفوان جمال و هارون
قدرت روحى امام عليه السلام
موجبات شهادت امام عليه السلام
چگونگى شهادت امام عليه السلام
3. حضرت على بن موسى الرضا عليهماالسلام
مقدمه
رفتار عباسيان با علويان
مسئله ولايتعهدى امام رضا عليه السلام و نقلهاى تاريخى
مسائل مشكوك
انگيزه ماءمون
احتمال اول : فرض اول
ماءمون و تشيع
فرض دوم
احتمال دوم
فرض اول
فرض دوم
احتمال سوم
بررسى فرضيه ها
مسلمات تاريخ
1. احضار امام عليه السلام از مدينه به مرو
2. امتناع حضرت رضا عليه السلام
3. شرط حضرت رضا عليه السلام
4. طرز رفتار امام پس از مسئله ولايتعهدى
استدلال حضرت رضا عليه السلام
ولايت جائر
نماز عيد قربان
پرسش و پاسخ
4. حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام
مقدمه
محافظت شديد
شهادت امام عليه السلام
5. حضرت صاحب الزمان (عج )
مقدمه
انتظار فرج
دو گونه انتظار
انتظار ويرانگر
انتظار سازنده
مشخصات انتظار بزرگ
بيان على عليه السلام (درباره مهدى موعود)
اثر اعتقاد مهدويت در تاريخ اسلام
1. قيام مختار و اعتقاد به مهدويت
2. سخن زهرى و شهادت زيد بن على
3. قيام (نفس زكيه) و اعتقاد به مهدويت
4. نيرنگ منصور خليفه عباسى
5. محمد بن عجلان و منصور عباسى
6. سخن دعبل
اعتقاد به مهدويت در جهان تسنن
بيان حافظ
چكيده مطالب
پيوست :تحريف تاريخ
معنى و انواع تحريف
الف . معناى تحريف
ب . انواع تحريف
ج . موضوع تحريف
عوامل تحريف
الف . عوامل عمومى
ب . عوامل خصوصى
وظايف علما و عامه مردم
مسئول تحريفات
خطرات تحريف
وظيفه علماى امت
وظيفه توده مردم
چكيده مطالب
فصل اول : ائمه و امويان ، گفتار اول : آشنايى با حكومت امويان
نفوذ در دستگاه حكومت (1)
(علت اين كه ) حزب ابوسفيان زمام (امور) را در دست گرفت براى اين بود كه يك نفر از همين امويها كه او سابقه سوئى در ميان مسلمين نداشت و از مسلمين اولين بود به خلافت رسيد. اين كار سبب شد كه امويها جاى پائى در دستگاه حكومت اسلامى پيدا كنند، جاى پاى خوبى به طورى كه خلافت اسلامى را ملك خود بنامند؛ (همان طورى كه مروان به انقلابيون همين را گفت ) هر چند جاى پا در زمان عمر پيدا شد كه معاويه والى سرزمين زرخيز شام و سوريه شد خصوصا با در نظر گرفتن اين معما كه عمر جميع حكام را عزل و نصب مى كرد و تغيير و تبديل مى داد به استثناء معاويه .
امويها سبب فساد در دستگاه عثمان شدند و مردم هم عليه عثمان انقلاب كردند و او را كشتند و معاويه كه هميشه خيال خلافت را در دماغ مى پروراند از كشته شدن عثمان استفاده تبليغاتى كرد و نام خليفه مظلوم ، خليفه شهيد به عثمان داد و پيراهن خون آلود عثمان را بلند كرد و وجهه مظلوميت خليفه پيغمبر را، تقويت كرد و به مردم هم گفت : راءس و رئيس ‍ كشندگان عثمان ، على عليه السلام است كه بعد از عثمان خليفه شده و انقلابيون را هم پناه داده و چه گريه ها و اشكها كه از مردم نگرفت ! تمام مردم شام يعنى قبائلى از عرب كه بعد از فتح اسلام در شام سكنى كرده بودند يك دل و يك زبان گفتند: كه در مقابل انتقام و خونخواهى خليفه مظلوم تا قطره آخر خون خود حاضريم و هر چه تو فرمان دهى ما اطاعت مى كنيم . به اين وسيله ، معاويه نيروى اسلام را عليه خود اسلام تجهيز كرد.
بنى اميه در منظر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله (2)
از نظر قرآن هر اطاعت امرى عبادت است ؛ اگر براى خدا باشد اطاعت خداست و اگر براى غير خدا باشد شرك به خداست .
اين جمله عجيب است كه فرمانبردارى هاى اجبارى كه از نظر اخلاقى به هيچ وجه عبادت شمرده نمى شود، از نظر اجتماعى عبادت شمرده مى شود. رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
( اذا بلغ بنو العاص ثلثين اتخذوا مال الله دولا و عبادالله خولا و دين الله دخلا.(3))
هر گاه اولاد عاص بن اميه (جد مروان حكم و اكثريت خلفاى اموى ) به سى تن رسد، مال خدا را ميان خود دست به دست مى كنند، بندگان خدا را بنده خود قرار مى دهند و دين خدا را مغشوش مى سازند.
(فرموده پيامبر اكرم ) اشاره است به ظلم و استبداد امويان . بديهى است كه امويان نه مردم را به پرستش خود مى خواندند و نه آنها را مملوك و برده خود ساخته بودند، بلكه استبداد و جباريت خود را بر مردم تحميل كرده بودند. رسول خدا صلى الله عليه و آله با آينده نگرى الهى خود، اين وضع را نوعى شرك و رابطه (رب و مربوبى ) خواند.
بنى اميه در منظر على عليه السلام (4)
چند موضوع را على عليه السلام پيش بينى كرد:
1. ظلم و استبداد واستيثار بنى اميه و اين كه ديگر ازاين عدل ومساوات بامروز خبرى نخواهد بود و از ( (لا يتخذ بعضا اربابا من دون الله )(5)) و از اين كه ( (لن تقدس امة حتى يؤ خذللضعيف حقه ...).(6)) خبرى نخواهد بود كه فرمود:
مساوات (7) اسلامى به دست اينها به كلى پايمال خواهد شد و آنچه كه اسلام آورده بود كه مردم همه برابر يكديگر هستند ديگر در دوره بنى اميه وجود نخواهد داشت ، مردم تقسيم خواهند شد به آقا و بنده و شما (مردم )، بنده آنها در عمل خواهيد بود.
در جمله اى چنين مى فرمايد:
( حتى لا يكون انتصار احدكم منهم الا كانتصار العبد من ربه . (8))
كه خلاصه اش اين است كه برخورد شما با اينها شبيه برخورد يك بنده با آقا خواهد بود، آنها همه آقا خواهند بود و شما حكم برده و بنده را خواهيد داشت . كه در اين زمينه مطلب خيلى زياد است . مسلم بن عقبه (9) در واقعه مدينه از مردم ، بيعت بر عبوديت و غلامى يزيد گرفت . (كه ) اين طور پيش بينى مولا محقق شد.
2. اين كه نخبه ها و نيكان و فهميدگان و روشنفكران شما را خواهند كشت و هر سرى كه در آن سر، مغزى و در آن مغز، برقى از روشنى موجود باشد روى تن باقى نخواهد گذاشت ؛ كه فرمود:
( عمت (10) خطتها و خصت بليتها.(11))
اين بليه اى است كه همه جا را مى گيرد ولى گرفتارى هايش اختصاص به يك طبقه معين پيدا مى كند.
تعبير حضرت تعبير بسيار عالى و خوبى است . اين طور مى فرمايند:
( و اصاب البلاء من ابصر فيها، و اخطا البلاء من عمى عنها.(12))
هر كس كه بصيرتى داشته باشد و به قول امروز روشنفكر باشد، هر كس كه فهم و دركى داشته باشد، اين بلا و فتنه ، او را مى گيرد. زيرا نمى خواهند آدم چيز فهمى وجود داشته باشد. و تاريخ نشان مى دهد كه بنى اميه افراد به اصطلاح روشنفكر و دراك آن زمان را درست مثل مرغى كه دانه ها را جمع بكند، يكى يكى جمع مى كردند و سر به نيست مى نمودند. و چه قتلهاى فجيعى در اين زمينه انجام دادند.
3. حرمت (13) احكام اسلام عملا از بين مى رود، حرامى باقى نمى ماند مگر آنكه حلال مى شود:
( و الله لا يزالون حتى لا يدعوا لله محرما الا استحلوه ، و لا عقدا الا حلوه ، و حتى لا يبقى بيت مدر و لا وبر الا دخله ظلمهم (و نزل به عيثهم ) و نبابه سوء رعيهم ...(14))
عبدالله بن حنظله گفت : ما از پيش كسى مى آييم كه ( (ينكح الامهات و الاخوات ).(15))
4. اين كه اسلام مورد تحريف و پشت رو كردن قرار مى گيرد، عناصر غير اسلامى وارد افكار مردم مى شود:
( يكفا الاسلام كما يكفاء الاناء) . (ص 21)
و (16) لبس الاسلام لبس الفرو مقلوبا. (ص 35)(17)
اسلام را مى پوشانند به تن مردم اما آن چنان كه پوستينى را وارونه بپوشانند.
على عليه السلام (18) به خطر سلطه اموى زياد اهميت مى داد و اعلام خطر مى كرد ولى كمتر كسى متوجه مى شد و خودش هم مى فرمود: بعدها متوجه مى شويد:
( فعند ذلك تود قريش - بالدنيا و ما فيها - لو يروننى مقاما واحدا و لو قدر جزر جزور لا قبل منهم ما اطلب منهم اليوم بعضه و لا يعطوننيه .(19))
از جمله راجع به فتنه اموى فرمود:
( ان الفتن اذا اقبلت شبهت ، و اذا ادبرت نبهت ...(20))
ايضا:
( ايها الناس ، سياءتى عليكم زمان يكفاء الاسلام كما يكفاء الاناء بما فيه ...(21))
ايضا:
( فما احلولت لكم الدنيا فى لذتها...(22))
و ايضا:
( ما لى اراكم اشباحا بلا ارواح ...(23))
استخدام وسيله پيروزى (24)
آل على عليهم السلام همان طورى كه با مخالفين خود از لحاظ مقصد و هدف فرق داشتند از نظر استخدام وسيله و سبب نيز فرق داشتند. آنها هر وسيله اى را براى رسيدن به هدف به كار نمى بردند. مثلا معاويه به مسموم كردن ، كه يكى از اعمال ناجوانمردانه دنياست متوسل مى شد؛ امام حسن و اشتر نخعى و سعد و قاص و حتى عبدالرحمن بن خالد، بهترين دوست و نصير خود را كه چشم به خلافت بعد از معاويه داشت مسموم كرد و مى گفت : ( (ان لله جنودا من عسل ).) ولى آل على از به كار بردن اين وسائل امتناع داشتند زيرا با مقصدشان كه اشاعه فضيلت بود منافات داشت بر خلاف معاويه كه مقصدى جز تكيه زدن به مسند خلافت نداشت . مسلم بن عقيل حاضر نشد ابن زياد را در خانه (هانى ) غيلة و غفلة بكشد و گفت : ( (انا اهل بيت نكره الغدر)(25)) و يا گفت : من به يادم (هست ) حديثى از پيغمبر كه فرمود: ( (الايمان قيد الفتك )(26))
تسلط بر حكومت اسلامى (27)
چگونه ...حزب اموى كه در (دوره ) اسلام به صورت حزبى فعال و مدير در آمدند، بر حكومت اسلامى مسلط شدند؟
مقدمة اين مطلب را بايد بگوئيم كه يك جامعه نوساز و نو بنياد نمى تواند يك دست و يك نواخت باشد هر اندازه عامل وحدت آنها قوى باشد.(28) جامعه نو بنياد و تازه ساز اسلامى هر چند در زير لواء توحيد و پرچم ( (لا اله الا الله ) ) وحدت نيرومندى پيدا كرده بود و اختلاف رنگها و شكلها را به صورت معجزه آسائى از بين برده بود. در عين حال طبيعى است كه مردم مختلفى كه از نژادهاى مختلف و عناصر مختلف و با طبايع و عادات و اخلاق و آداب و عقائد گوناگونى پرورش پيدا كرده بودند، همه افراد در استعداد قبول مسائل دينى و پذيرش تربيت دينى يكسان نيستند، يكى قوى الايمان است و يكى ضعيف الايمان ، و يكى در شك و كفر و الحاد باطنى به سر مى برد؛ و به همين دليل اداره همچو جمعيتى بر اساس اسلامى تا سالها بلكه قرنها، و آنها را تحت يك رژيم معين قرار دادن كار آسانى نيست ...(29)
تا پيغمبر زنده بود امويهاى ضعفاء الايمان و مؤ لفة القلوب و يا منافق ، جاى پائى پيدا نكردند ولى مع الاسف بعد از پيغمبر تدريجا پستهاى حساس را اشغال كردند، مخصوصا در زمان عثمان . مروان و پدرش كه طريد (30) رسول الله بودند در زمان عثمان عودت داده شدند و حال آنكه دو خليفه پيشين شفاعت عثمان را براى برگرداندن آنها به مدينه قبول نكردند، و همان مروان سبب اصلى فتنه ها و قتل عثمان شد.
امويها بعد از حكومت عثمان بر بيت المال و مناصب دست يافتند. دو عامل ثروت و مناصب را در دست گرفتند، فقط يك عامل قوى و نيرومند را كسر داشتند كه ديانت بود. بعد از قتل عثمان ، معاويه با يك طرارى و زبردستى عجيبى بر اين عامل هم دست يافت و آن را هم استخدام كرد و اينجا بود كه توانست سپاهى به نام دين و با نيروى دين ، عليه شخصى مانند على بن ابى طالب عليه السلام تجهيز كند. و تمام (31) قوا را در قسمت مهمى از كشور اسلامى در دست بگيرد. اين بود سر تسلط معاويه بر دستگاه خلافت و روحانيت اسلامى كه در اين امر چند چيز دخالت داشت :
اول : ذكاء و فطانت خود آنها.
دوم : سوء سياست و تدبير خلفا كه به اينها راه دادند.
سوم : جهالت و نادانى و بساطت مردم .
معاويه (32) بعدها در زمان خلافتش با اجير كردن روحانيون امثال ابوهريره ، كاملا عامل روحانيت را علاوه بر عامل ديانت ، استخدام كرد و به اين اعتبار چهار عامل شد: عامل سياست و پستهاى سياسى ، عامل ثروت ، عامل ديانت ، عامل روحانيت و طبقه روحانيين .
حيف و ميل كردن بيت المال و دست به دست كردن مناصب به وسيله امويها در عهد عثمان موجب نارضايتى عمومى شد چه آنها كه اهل دنيا بودند و چه آنها كه اهل دين بودند. اهل دنيا بر دنياى خود نگران بودند و نمى توانستند ببينند كه مى خورند حريفان و آنها نظاره كنند، و اهل دين هم كه مى ديدند اصول اجتماعى اسلام دارد از بين مى رود. اين است كه مى بينيم مثلا هم عمروعاص و زبير مخالف بودند و هم ابوذر و عمار.
كارگزاران معاويه
الف . عمروعاص (33)
عمرو بن العاص مجسمه شيطنت و رذالت است . روزى على عليه السلام در صفين آمد و فرياد كرد:
معاويه ! چرا اين همه مردم مسلمان را به كشتن مى دهى ؟ خودت بيا با يكديگر نبرد بكنيم ، هر كه غالب شد، و هر كه مغلوب شد. منطق روشن بود، نتيجه هم از اول معلوم است . عمروعاص گاهى سر به سر معاويه مى گذاشت مى گفت : معاويه ! راست مى گويد، حرف همين است ، تو هم كه مرد شجاعى هستى ، اسلحه بپوش برو به جنگ على . معاويه كه حساب دستش بود با نيرنگ توانست روزى عمروعاص را به جنگ بفرستد ولى نه به جنگ با على عليه السلام . البته او فى حد ذاته مرد شجاعى بوده ، مصر را او فتح كرده بود. عمرو عاص اسلحه پوشيد آمد در ميدان جنگ و مبارز طلبيد:

( يا قادة الكوفة من اهل الفتن

يا قاتلى عثمان خير المؤ تمن

يا ايها الاشراف من اهل اليمن

اضربكم و لا اءرى ابا حسن (34))

ضمنا گوشه و كنار را نگاه مى كرد كه يك وقت با حضرت امير مواجه نشود. مى گفت : ( (اضربكم و لا ارى ابا حسن ) ) . شما را مى زنم ولى على را نمى بينم .
از جمله جاهايى كه نوشته اند حضرت ابوالفضل (حضور داشته ) ظاهرا همين جا بوده كه جوانى چهارده ساله بوده است . اميرالمؤ منين آهسته به گونه اى كه عمرو عاص ابتدا نفهمد كه على است - ولى نمى خواست تا آخر هم در غفلت باقى بماند - آمد و آمد. عمرو عاص نفهميد كه على عليه السلام است . حضرت ، نزديك كه رسيد نخواست باز هم او نفهمد با كه مواجه است ، گفت : ( (انا الامام القرشى المؤ تمن ).) منم امام قرشى مؤ تمن . خودش را معرفى كرد: من على هستم ، كه ديگر عمرو عاص خودش را باخت ؛ فورا سر اسب را برگرداند و شروع به فرار كرد. اميرالمؤ منين او را تعقيب كرد، شمشيرى به او زد، او از روى اسب پريد و خورد به زمين . من نمى دانم چه تعبيه اى كرده بود، قبلا چه پيش بينى اى كرده بود، فورا كشف عورت كرد، چون مى دانست على مردى نيست كه با يك آدم اين چنين مواجه شود. تا اين جور كرد، حضرت رويشان را برگرداندند و رفتند. معاويه تا آخر عمر مى گفت : عمرو عاص ! ولى تو شفيع خوبى پيدا كردى ، در همه دنيا من يك نفر را پيدا نمى كنم كه شفيعى به اين مقدسى پيدا كرده باشد.
حالا آدمهايى كه براى هدفها از هر وسيله اى استفاده مى كنند تيپ عمرو عاص اند. هر كس ديگر باشد مى گويد: واى ببين چه آدمى را على در چه فرصتى رها كرد؟! خوب يك شمشير حواله اش مى كردى پدرش را در مى آوردى . ولى على مردى نبود كه ولو براى كشتن عمرو عاص ، اين مردى كه براى نجات خودش به عورت خودش متوسل شده از مسير حق منحرف شود. رويش را برگرداند و رفت .
ابوهريره (35).
زمانى كه ابوهريره از سوى معاويه حاكم مكه بود مردى مقدارى پياز از عكه (همين عكاى فعلى ) آورده بود به مكه تا بفروشد. كسى نخريد. پيازها ماند، امكان بردن به جاى ديگر هم نبود و داشت در هواى گرم مى گنديد. رفت پيش ابوهريره و گفت : ابوهريره ! يك ثواب مى توانى بكنى ؟ گفت : چه ثوابى ؟ گفت : من يك مسلمانم ، به من گفته اند: در مكه پياز پيدا نمى شود و مردم مكه پياز مى خواهند، من هر چه مال التجاره داشتم همه را پياز خريدم و آوردم اينجا، حالا هيچ كس نمى خرد و دارد از بين مى رود. تو دارى يك مؤ منى را نجات مى دهى ، يك نفسى را احياء مى كنى . آيا مى توانى كارى بكنى يا نه ؟ گفت : بسيار خوب ، روز جمعه كه نماز جمعه خوانده مى شود پيازها را در يك جاى معين حاضر كن ، آن وقت من مى دانم . آن روز وقتى كه مردم همه جمع شدند، گفت : ( (ايها الناس سمعت من حبيبى رسول الله ) ) شنيدم از حبيبم پيغمبر كه فرمود:
( (من اكل بصل عكة فى مكة وجبت له الجنة .) )
هر كس پياز عكه را در مكه (36) بخورد بهشت بر او واجب است .
يك ساعته تمام پيازها را مردم خريدند. خيلى هم آقاى ابوهريره در وجدانش راضى بود كه من مؤ منى را نجات دادم ، تاجر مسلمانى را از ورشكستگى نجات دادم . اى خدا مرگت بدهد، مگر حديث پيغمبر بايد وسيله اين جور چيزها باشد؟ بعدها در اين زمينه ها چه حرفها كه نگفته اند! شايد صدى نود و پنج خبرها و حديثهايى كه در فضيلت شهرها گفته اند، چيزهايى بوده كه افراد به نفع خودشان خواسته اند بگويند...(37) جزء آداب نبوت و جزء سيره كلى همه انبياء اين بوده است كه هرگز براى هدف مقدس ، يعنى براى حق ، از باطل استفاده نكردند.
اسلام بنى اميه (38)
در تاريخ اسلام ، در پنجاه ساله بين وفات رسول خدا و شهادت حسين بن على عليه السلام ، جريانات و تحولات فوق العاده اى رخ داد. محققين امروز، آنهائى كه به اصول جامعه شناسى آگاه هستند، متوجه نكته اى شده اند. مخصوصا عبدالله علائلى با اين كه سنى است ، شايد بيشتر از ديگران روى اين مطلب تكيه مى كند. مى گويد:
بنى اميه برخلاف همه قبائل عرب (قريش و غير قريش ) تنها يك نژاد نبودند، نژادى بودند كه طرز كار و فعاليتشان شبيه طرز كار يك حزب بود.
يعنى افكار خاص اجتماعى داشتند، تقريبا نظير يهود در عصر ما و بلكه در طول تاريخ كه نژادى هستند با يك فكر و ايده خاص كه براى رسيدن به ايده خودشان گذشته از هماهنگى اى كه ميان همه افرادشان وجود دارد، نقشه و طرح دارند.
قدماى مورخين ، بنى اميه را به صورت يك نژاد زيرك و شيطان صفت معرفى كرده اند. و امروز با اين تعبير از آنها ياد مى كنند كه بنى اميه همان گروهى هستند كه با ظهور اسلام ، بيش از هر جمعيت ديگرى احساس ‍ خطر كردند و اسلام را براى خودشان خطرى عظيم شمردند و تا آنجا كه قدرت داشتند با اسلام جنگيدند تا هنگام فتح مكه كه مطمئن شدند ديگر مبارزه با اسلام فايده ندارد، لذا آمدند و اسلام ظاهرى اختيار كردند و به قول عمار ياسر: ( (ما اسلموا ولكن ...) ) و پيغمبر اكرم هم با آنها معامله مؤ لفة قلوبهم مى كرد، يعنى مردمى كه اسلام ظاهرى دارند ولى اسلام در عمق روحشان نفوذ نكرده است .
پيامدهاى حكومت بنى اميه
1. تبعيض نژادى (39)
چنان كه مى دانيم از سال 41 هجرى تا 132 يعنى نزديك يك قرن امويان بر جهان اسلام حكومت راندند. امويان اصلى را كه اسلام ميرانده بود (يعنى امتيازات قومى و نژادى ) كم و بيش زنده كردند، ميان عرب و غير عرب - بالخصوص ايرانى - تبعيض قائل مى شدند، سياستشان سياست نژادى بود.
امويان حساسيت خاصى عليه ايرانيان داشتند كه با ساير نژادهاى غير عرب مثلا قبطيها نداشتند. علت اصلى اين حساسيت تمايل نسبى ايرانيان نسبت به علويين خصوصا شخص على عليه السلام بود. نقطه حساس سياست اموى جنبه ضد علوى آن است و نظر به اين كه سياست علوى بر اجراى جنبه هاى ضد نژادى و ضد طبقاتى اسلام بود و طبعا اجراى اين اصل بر عرب خصوصا قريش - كه خود را نژاد برتر مى دانست - دشوار بود، امويان از نخوت عربى و قرشى به سود حكومت خويش بر ضد علويان استفاده مى كردند.
لهذا امويان با هر عنصر طرفدار علويين اعم از عرب يا ايرانى يا آفريقايى يا هندى مبارزه مى كردند. مظالمى كه آل على و پيروان عربشان از امويان ديدند، از مظالمى كه بر ايرانيان در آن دوره وارد شد، بسى بيشتر و جانگدازتر بوده است .
معاويه (40) و امويها براى محو دو اصل از اصول اسلامى كوشش بسيار كردند: يكى امتياز نژادى كه عرب را بر عجم (ترجيح دادند) و ديگر ايجاد فاصله طبقاتى كه بعضى مانند عبدالرحمن بن عوف و زبير صاحب آلاف الوف شدند و بعضى فقير و صعلوك باقى ماندند. بى جهت نيست كه على عليه السلام مى فرمايد:...( (ان لا يقاروا على كظة ظالم و لا سغب مظلوم ) ) (41) و يا مى فرمايد: ( (الا و ان بليتكم قد عادت كهيئتها يوم بعث الله نبيه )(42))
(امويان (43)) از جمله چيزهايى كه (از آن ) حمايت مى كردند دامن زدن به آتش تعصبهاى نژادى بود. در (الامام الصادق ) مى نويسد كه :
(حجاج ) به عامل خود در بصره نوشت كه وقتى كه نامه من به تو مى رسد (نبطيه ) را از خود دور كن كه براى دين و دنيا مفسده اند. عامل - به قرينه كلام - افراد متقى و قاريان قرآن را استثنا كرد و گزارش ‍ داد. حجاج نامه اى بنوشت و در آن نامه نوشت كه به رسيدن اين نامه اطبا را جمع كن كه در خواب تو را معاينه كنند اگر رگ نبطى پيدا كردند فورا قطع كنند.
2. احياى ادبيات جاهلى
يكى ديگر (از چيزهايى كه امويان از آن حمايت مى كردند) ترويج اشعار و بالاءخص اشعار جاهلى بود. گذشته از اشعار بزمى كوشش مى كردند كه به مردم القا كنند كه حكمت هم در اشعار است . در جلد چهارم ابن خلكان صفحه 328 ضمن شرح حال ابوعبيده نحوى مى نويسد:
( و ذكر المبرد فى كتاب الكامل ان معاوية بن ابى سفيان الاموى قال : اجعلوا الشعر اكبر همكم و اكثر آدابكم فان فيه مآثر اسلافكم و مواضع ارشادكم فلقد رايتنى يوم الهزيمة و قد عزمت على الفرار فما ردنى الا قول ابن الاطنابة الانصارى :

ابت لى عفتى و ابى بلائى

و اخذى الحمد بالثمن الربيح

و اجشامى على المكروه نفسى

و ضربى هامة البطل المشيح

و قولى كلما جشاءت و جاشت

مكانك تحمدى او تستريحى

لادفع عن مآثر صالحات

و احمى بعد عن عرض صريح (44))

آن جمله هاى معاويه در واقع مبارزه اى است با ( (والشعراء يتبعهم الغاون ) ) (45) و سنت نبوى صلى الله عليه و آله . معاويه چرا در آن وقت به فكر آيات جهاد قرآن نيفتاد و به فكر اين اشعار تعصب آميز افتاد؟!
البته استشهاد به شعر حكمت ، عيب ندارد همان طورى كه ابا عبدالله هم در ايام حركت به كربلا به اشعار يكى از انصار تمثل جست - ( (ساءمضى و ما فى الموت ...) ) ولى اين بيان كلى معاويه كه مى گويد: ( (اجعلوا الشعر اكبر همكم ) ) خيلى خطرناك است و به علاوه خيلى فرق است بين آن اشعار و اين اشعار. جرجى زيدان در جلد چهارم (تمدن اسلام ) ص 131 مى گويد:
در نظر بنى اميه مردم سه دسته مى شدند: اول فرمانروايان كه خود عربها بودند، دوم موالى يعنى بندگان آنان (مسلمانان آزاد شده )، سوم ذميها؛ چنان كه معاويه راجع به مردم مصر مى گويد: اهل آن كشور سه دسته ناس ، شبيه ناس ، نسناس و يا لاناس (جانور) (مى باشند.) طبقه اول عربها و دوم موالى و سوم ذميان يعنى قبطيان هستند.
در جلد چهارم ، جرجى زيدان فصلى دارد در سياست دولت در عصر اموى . وى راجع به اين كه امويها به اهل ذمه سخت مى گرفتند براى پول و اگر پول مى داد او را خيلى گرامى مى داشتند ارجاع مى كند به (خطط) مقريزى .
3. جعل و تحريف احاديث (46)
بعد از شهادت على عليه السلام ، معاويه خليفه مطلق مسلمين شد و ديگر همه قدرتها (يعنى عامل سياست و پستهاى حساس ، عامل ثروت و عامل ديانت كه اين عامل ديانت را از راه قتل عثمان ، به دست آورده بود) در اختيار او قرار گرفت . در اينجا يك قدرت چهارم را نيز توانست استخدام بكند و آن اين بود كه شخصيت هاى دينى و به اصطلاح امروز روحانيت را اجير خودش كرد. از آن روز بود كه يك مرتبه شروع كردند به جعل و وضع حديث (47) در مدح عثمان و حتى مقدارى در مدح شيخين ، چون معاويه ، اين را به نفع خودش مى دانست و به ضرر على عليه السلام و چه پولها كه در اين راه مصرف و خرج شد.
روزى (48) كه مسجد مدينه را بنا مى كردند، عمار ياسر فوق العاده تلاش ‍ صادقانه مى كرد، نقل كرده اند (از نقلهاى مسلم است ) كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود:
( يا عمار! تقتلك الفئة الباغية ) .(49)
اى عمار! تو را آن دسته اى مى كشند كه سركشند.
اشاره به آيه قرآن است كه مى فرمايد: اگر دو دسته از مسلمانان با يكديگر جنگيدند و يك دسته سركشى كرد، شما به نفع آن دسته ديگر عليه دسته سركش وارد شويد و اصلاح كنيد.
اين جمله را كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله درباره عمار فرمود، شخصيت بزرگى به او داد. لهذا عمار (50) كه در صفين در خدمت اميرالمؤ منين بود، وزنه بزرگى در لشكر على عليه السلام شمرده مى شد، حتى افراد ضعيف الايمانى بودند كه تا وقتى كه عمار كشته نشده بود هنوز مطمئن نبودند عملى كه در ركاب على مى كنند، به حق است ، يعنى كشتن معاويه و سپاهيان او جايز است . روزى كه عمار به دست اصحاب معاويه در لشكر اميرالمؤ منين كشته شد. ناگهان فرياد از همه جا بلند شد كه حديث پيغمبر صادق آمد. بهترين دليل براى اين كه معاويه و يارانش بر باطل اند اين است كه اينها قاتل عمار هستند و پيغمبر اكرم در گذشته خبر داد: ( (يا عمار! تقتلك الفئة الباغية ) ) (51) كه اشاره است به آيه :
( (و ان طائفتان من المؤ منين اقتتلوا فاصلحوا بينهما فان بغت احديهما على الاخرى فقاتلوا التى تبغى حتى تفى ء الى امر الله ) ) (52)
امروز مثل آفتاب روشن شد كه لشكر معاويه ، لشكر (باغى ) يعنى سركش و ظالم و ستمگر است و حق با لشكريان على است . پس به نص ‍ قرآن بايد به نفع لشكريان على ، عليه لشكريان معاويه وارد جنگ شد. اين قضيه تزلزلى در لشكر معاويه ايجاد كرد. معاويه كه هميشه با حيله و نيرنگ كار خود را به پيش مى برد، اينجا دست به يك تحريف معنوى زد، چون نمى شد انكار كرد و گفت : پيغمبر درباره عمار چنين چيزى نگفته است ، زيرا اقلا شايد پانصد نفر در آنجا بودند كه شهادت مى دادند كه ما اين جمله را از پيغمبر شنيديم و يا از كسى شنيديم كه او از پيغمبر شنيده بود. بنابراين ، اين جمله پيغمبر درباره عمار قابل انكار نبود.
شامى ها به معاويه اعتراض مى كردند كه عمار را ما كشتيم و پيغمبر فرمود: ( (تقتلك الفئة الباغية ) ) ، گفت : اشتباه كرديد! درست است كه پيغمبر فرمود: عمار را آن فئه سركش ، طائفه سركش ، لشكر سركش ‍ مى كشند، ولى عمار را ما نكشتيم ! گفتند: لشكريان ما كشتند. گفت : نه ! عمار را على كشت كه او را به اينجا آورد و موجبات كشته شدنش را فراهم كرد!!!
عمرو عاص دو پسر داشت ، يكى مانند خودش دنيادار و دنياپرست و ديگرى نسبتا جوان مؤ من و باايمانى بود و با پدرش هماهنگى نمى كرد اسم او عبدالله بود. در يك جلسه اى كه عبدالله حاضر بود، همين مغلطه معنوى را به كار بردند. عبدالله گفت : اين چه حرفى است كه مى زنيد، اين چه مغلطه كارى است كه مى كنيد؟! چون عمار در لشكر على بود پس ‍ على او را كشت ؟! گفتند: بله ! گفت : پس بنابراين حمزه سيدالشهداء را هم پيغمبر كشت ، چون حمزه سيدالشهداء در لشكر پيغمبر بود و كشته شد. معاويه ناراحت و عصبانى شد به عمرو عاص گفت : چرا جلوى اين پسر بى ادبت را نمى گيرى ؟!
4. مبارزه با شخصيت على عليه السلام (53)
معاويه در دوره خودش مبارزات زيادى با فكر على عليه السلام كرد، سب و لعنها بالاى منبر براى على مى شد. بخش نامه كرده بودند كه در سراسر كشور اسلامى در نماز جمعه ها على عليه السلام را لعن بكنند. و اين علامت اين است كه على عليه السلام به صورت يك نيرو و يك سمبل و يك فكر و عقيده و ايمان در روح مردم زنده بود و وجود داشت .
على عليه السلام (54) از دنيا رفت و معاويه خليفه شد. برخلاف انتظار معاويه ، على عليه السلام به صورت نيروئى باقى ماند و معاويه آن طورى كه اعمال بيرون از تعادل و متانتش نشان مى دهد از اين موضوع خيلى ناراحت بود لهذا تجهيز ستون تبليغاتى عليه على عليه السلام كرد.
در منابر و خطبه ها دستور داد على عليه السلام را سب و لعن كنند. طرفداران خيلى جدى على را بى پروا مى كشت (55) و دستور داده بود به تهمت هم شده بگيرند و مانع نشر فضيلت على عليه السلام بشوند. با پول ، احاديث عليه على عليه السلام ، له امويها جعل كردند. اين سه كار را براى مبارزه با فكر على عليه السلام كه در دلها و سينه ها جا داشت مى كردند.
(حجر بن عدى ) و (عمرو بن حمق ) را براى همين جهت كشت . (ميثم ) و (رشيد) را كه عبيدالله در كوفه كشت روى همان برنامه معاويه بود. بالاءخره يك نيروى غير متشكل به نام تشيع عليه حكومت اموى هميشه در فعاليت بود.
براى ما تحقيق در امر حادثه حكومت اموى تنها جنبه تعجب آميز ندارد. اين يك امر سطحى نبوده كه فقط مربوط به سيزده قرن پيش باشد كه بگوئيم آمد و رفت . اين ، خطرى بود براى اسلام از آن روز تا روزى كه خدا مى داند. حتما اگر ما بخواهيم به تاريخ روحيه خودمان رسيدگى كنيم بايد به تاريخ اموى رسيدگى (كنيم ). فكر اموى در زير پرده و لفافه ، با فكر اسلامى مبارزه مى كرد. عنصر فكر اموى داخل عناصر فكر اسلامى شد. اى بسا كه در فكر، همانهائى كه هر صبح و شام بنى اميه را لعنت مى كنند، عنصرى از فكر اموى موجود باشد و خودشان خيال كنند فكر اسلامى است و قطعا اين طور است . (56) مثل موضوع رعايت شؤ ونات در مصرف زكات و خمس و در استطاعت حج و در نفقه زوجه و امثال اينها.
5. محو شخصيت اسلامى (57)
امويين كارى كردند كه شخصيت اسلامى را در ميان مسلمين مى راندند. كوفه مركز ارتش اسلام بود، و اگر امام حسين به كوفه نمى رفت ، امروز تمام مورخين دنيا او را ملامت مى كردند، مى گفتند: عراق كه مركز ارتش ‍ اسلامى بود از تو دعوت كرده بود و هجده هزار نفر با نماينده تو بيعت كردند و دوازده هزار نامه براى تو فرستادند، چرا به آنجا نرفتى ؟ مگر از عراق جايى بهتر و بالاتر هم بود؟! اساسا كوفه شهرى است كه بعد از جنگهايى كه در صدر اسلام واقع شد، به دستور عمر بن خطاب توسط ارتش اسلام ساخته شد، و از كوفى ها و مردم عراق شجاع تر و سلحشورتر وجود نداشت .
در عين حال همين مردمى كه هجده هزار بيعت كننده داشتند، و دوازده هزار نامه نوشته بودند، به مجرد اين كه سر و كله پسر زياد پيدا شد همه فرار كردند، چرا؟ چون زياد بن ابيه سالها در كوفه حكومت كرده بود، آن قدر چشم در آورده بود، آن قدر دست و پاها بريده بود، آن قدر شكمها سفره كرده بود، آن قدر افراد را در زندانها كشته بود كه اينها به كلى احساس شخصيت خودشان را از دست داده بودند. لذا تا شنيدند پسر زياد آمد، زن ، دست شوهرش را مى گرفت ، و او را از پيش مسلم كنار مى كشيد، مادر دست بچه خودش را مى گرفت ، خواهر دست برادر خودش را مى گرفت ، پدر دست فرزند خودش را مى گرفت و از مسلم جدا مى كرد، و بى شك مردم كوفه از شيعيان على بن ابيطالب بودند و امام حسين را شيعيانش كشتند، لذا در همان زمان هم مى گفتند: ( (قلوبهم معه و سيوفهم عليه ) ) (58) چرا كه اموى ها شخصيت ملت مسلمان را له كرده بودند، كوبيده بودند، و ديگر كسى از آن احساس هاى اسلامى در خودش نمى ديد.
6. مبارزه با اسلام (59)
مبارزه شديد امويان ، كه در راءس آنها ابوسفيان بود، با اسلام و قرآن ...دو علت داشت . يكى رقابت نژادى كه در سه نسل متوالى ، متراكم شده بود.
دوم تباين قوانين اسلامى با نظام زندگى اجتماعى رؤ ساى قريش ، مخصوصا امويها كه اسلام بر هم زننده آن زندگانى بود و قرآن اين را اصلى كلى مى داند. در سوره سباء (آيه 34) مى فرمايد: ( (و ما ارسلنا فى قرية من نذير الا قال مترفوها...) ) (60) در سوره هاى (زخرف )، (واقعه )، (مؤ منون ) و (هود) نيز همين مطلب هست .
گذشته از همه اينها، مزاج و طينت آنها طينتى منفعت پرست و مادى بود، و در اين گونه مزاجهاى روحى ، تعليمات الهى و ربانى اثر ندارد و اين ربطى به باهوشى و بى هوشى آنها ندارد. كسى به تعليمات الهى اذعان پيدا مى كند كه در وجود خودش پرتوى از شرافت و علو نفس و بزرگوارى موجود باشد، نورى و حياتى و هدايتى در خميره خودش موجود باشد.
( لينذر من كان حيا) (61) (تا هر كه را دلى زنده است بيم دهد.) ( انما تنذر من اتبع الذكر) (62) (بيم دادن تو، تنها كسى را سودمند است كه ...) ( و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمة للمؤ منين ) (63) (و ما آنچه را براى مؤ منان مايه درمان و رحمت است از قرآن نازل مى كنيم ) ( ليميز الله الخبيث من الطيب ) .(64) (تا خدا، ناپاك را از پاك جدا كند).
اين مطلب خود يك اصل بزرگى است . داستان ابوسفيان و عباس و گفتن ( (لقد صار ملك ابن اخيك عظيما) ) ... (و) قصه : ( (بالله غلبتك يا اباسفيان !) ) ، (و) ايضا قصه : ( (تلقفوها تلقف الكرة ) ) ؛ همگى دليل كور باطنى ابوسفيان است .
7. موروثى نمودن خلافت (65)
اگر در زمان عثمان اموال و مناصب (دولتى ) غصب شد و اگر در زمان معاويه لعن و سب على عليه السلام و جعل حديث و دروغ بستن به پيغمبر و كشتن بى گناهان و مسموم كردن و خلافت را موروثى كردن (66) و امتياز نژادى به وجود آوردن معمول شد، عهد يزيد عهد رسوائى اسلام و مسلمين بود.
نمايندگان كشورهاى ديگر مى آمدند و از همه جا بى خبر به جاى پيغمبر، مردى را مى ديدند كه در دستش شراب و در كنارش بوزينه اى با جامه هاى ديبا نشسته (است ). ديگر چه آبروئى براى اسلام باقى مى ماند؟! يزيد، مست غرور، مست جوانى ، مست حكومت ، مست شراب بود.
آن طورى (67) كه مورخين نوشته اند كسى كه او ( معاويه ) را به اين كار (بيعت با يزيد) تشجيع كرد و مطمئن ساخت كه اين كار عملى است ، (مغيرة بن شعبه ) بود، آن هم به خاطر طمعى كه به حكومت كوفه بسته بود. قبلا حاكم و والى كوفه بود، از اين كه معاويه او را معزول كرده بود، ناراحت بود.
او از نقشه كش ها و زيركها و به اصطلاح از دهات عرب است . براى اين كه دو مرتبه به حكومت كوفه برگردد نقشه اى كشيد، به اين صورت كه رفت به شام و به يزيد بن معاويه گفت : نمى دانم چرا معاويه درباره تو كوتاهى مى كند، ديگر معطل چيست ؟ چرا تو را به عنوان جانشين خودش به مردم معرفى نمى كند؟ يزيد گفت : پدرم فكر مى كند كه اين قضيه عملى نيست . گفت : نه ، عملى است . شما از كجا بيم داريد؟ فكر مى كنيد مردم كجا عمل نخواهند كرد؟ هر چه معاويه بگويد مردم شام اطاعت مى كنند، و از آنها نگرانى نيست . اما مردم مدينه ، اگر فلان كس را به آنجا بفرستيد او اين وظيفه را انجام مى دهد. از همه جا مهمتر و خطرناكتر، عراق (كوفه ) است ، اين هم به عهده من .
يزيد نزد معاويه مى رود و مى گويد: مغيرة چنين سخنى گفته است . معاويه مغيرة را مى خواهد. او با چرب زبانى و با منطق قويى كه داشت توانست معاويه را قانع كند كه زمينه آماده است و كار كوفه را كه از همه سختتر و مشكلتر است خودم انجام مى دهم . معاويه هم دو مرتبه براى او ابلاغ صادر كرد كه به كوفه برگردد. (البته اين جريان بعد از وفات امام مجتبى عليه السلام و در سالهاى آخر عمر معاويه است ). جريانهايى دارد. مردم كوفه و مدينه قبول نكردند. معاويه مجبور شد به مدينه برود. رؤ ساى اهل مدينه ، يعنى كسانى كه مورد احترام مردم بودند؛ حضرت امام حسين عليه السلام عبدالله بن زبير و عبدالله بن عمر را خواست . با چرب زبانى كوشيد تا به عنوان اينكه مصلحت اسلام فعلا اين طور ايجاب مى كند كه حكومت ظاهرى در دست يزيد باشد ولى كار در دست شما تا اختلافى ميان مردم رخ ندهد؛ شما بيائيد فعلا بيعت كنيد، عملا زمام امور در دست شما باشد؛ آنها را قانع كند. ولى آنها قبول نكردند و اين كار آن طور كه معاويه مى خواست عملى نشد. بعد با نيرنگى در مسجد مدينه مى خواست به مردم چنين وانمود كند كه آنها حاضر شدند و قبول كردند، كه آن نيرنگ هم نگرفت .
عقاد (68) مى گويد (صص 31 - 29): معاويه قصدش اين بود كه خلافت را تبديل به ملك اموى كند و در فكر زمينه (خلافت ) براى يزيد بود تا ديد پير شده و ممكن است بميرد و اين كار انجام نشود به مروان حكم نوشت كه از مردم بيعت بگيرد و چون خود مروان طمع در خلافت داشت اباء كرد از اين كار، و ديگران را هم عليه يزيد تحريك كرد. معاويه مروان را معزول كرد و به جاى او سعيد بن العاص را حكم داد و به او موضوع را نوشت . البته كسى به سخنش پاسخ موافق نداد. معاويه نامه هايى به امام حسين عليه السلام و عبدالله بن عباس و عبدالله (بن ) زبير و عبدالله (بن ) جعفر نوشت و سعيد را ماءمور ايصال كرد كه جواب بگيرد (و ظاهرا هيچ كس جواب ننوشتند). به سعيد نوشت :
( و لتشد عزيمتك و تحسن نيتك ، و عليك بالرفق ، و اءنظر حسينا خاصة فلايناله منك مكروه ، فان له قرابة و حقا عظيما لا ينكره مسلم و لا مسلمة ...و هو ليث عرين ، و لست آمنك ان ساورته الا تقوى عليه .) (69)
سعيد رنجها در اين راه برد كه مردم را و بالاءخص اين چند نفر را راضى كند و (موفق نشد). معاويه خودش به قصد مكه (ظاهرا و باطنا براى بيعت گرفتن براى يزيد) به مدينه آمد و همچنين چند نفر را خواند و با نرمى و تعارف گفت : من ميل دارم كه شما با يزيد كه برادر شما و ابن عم شماست بيعت كنيد به خلافت ، و البته اختيار عزل و نصب با شما خواهد بود و هم چنين جبايت و تقسيم مال و اسم خلافت از يزيد باشد!
ابن زبير گفت : بهتر اين است كه تو يا مثل پيغمبر بكنى كه هيچ كس را معين نكرد و يا مثل ابوبكر بكنى كه كسى از غير فرزندان پدر خود انتخاب كرد، يا مثل عمر كار را به شورا واگذارى . معاويه ناراحت شد و روى خشونت نشان داد؛ به او گفت : غير از اين هم سخنى دارى ؟ گفت : نه . به ديگران گفت : شما چطور؟ آنها هم گفتند: نه . گفت : عجب ! شما از حلم من سوء استفاده مى كنيد. گاهى من در منبر خطابه مى خوانم ، يكى از شما بلند مى شود و مرا تكذيب مى كند و من حلم مى ورزم . قسم به خدا اگر يكى از شما در اين موضوع سخن مرا رد كند از من سخنى نخواهد شنيد تا آن كه شمشير به فرقش فرود آيد:
( لئن رد اءحدكم فى مقامى هذا لا ترجع اليه كلمة غيرها حتى يسبقها السيف الى راءسه ، فلا يبقين رجل الا على نفسه .)
بعد به رئيس شرطه امر كرد كه بالاى سر هر كدام از اينها دو نفر مسلح بگذارد و دستور داد كه هر كدام از اينها كه در پاى منبر من بخواهد سخنى به تصديق يا تكذيب بگويد گردنش را بزن .(70)
بعد از اين مقدمه ، معاويه به منبر رفت و بعد از حمد و ثناى پروردگار! (گفت :) اين جماعت بزرگان مسلمين و نيكان مسلمين مى باشند. هيچ كارى بدون راءى و نظر و عقيده اينها انجام نمى شود و بدون مشورت اينها كارى نبايد انجام شود. اينها عقيده دارند كه با يزيد بيعت شود خودشان هم بيعت كردند:
( هؤ لاء الرهط سادة المسلمين و خيارهم لا يبرم اءمردونهم ، و لا يقضى الا على مشورتهم و انهم قد رضوا و بايعوا ليزيد، فبايعوه على اسم الله . فبايع الناس !) (71)
معاويه (72) هنگام مردن سخت نگران وضع پسرش يزيد بود و نصايحى به او كرد. گفت : تو براى بيعت گرفتن ، با (عبدالله بن زبير) اين طور رفتار كن ، با (عبدالله بن عمر) آن طور رفتار كن ، با (حسين بن على عليه السلام ) اين گونه رفتار كن . مخصوصا دستور داد با امام حسين عليه السلام با رفق و نرمى زيادى رفتار كند. گفت : او فرزند پيغمبر است ، مكانت عظيمى در ميان مسلمين دارد، و بترس از اين كه با حسين بن على با خشونت رفتار كنى .
معاويه كاملا پيش بينى مى كرد كه اگر يزيد با امام حسين با خشونت رفتار كند و دست خود را خون او آلوده سازد، ديگر نخواهد توانست خلافت كند و خلافت از خاندان ابوسفيان بيرون خواهد رفت . معاويه مرد بسيار زيركى بود، پيش بينى هاى او مانند پيش بينى هاى هر سياستمدار ديگرى غالبا خوب از آب در مى آمد. يعنى خوب مى فهميد و خوب مى توانست پيش بينى كند.
بر عكس ، يزيد اولا جوان بود و ثانيا مردى بود كه از اول در زى بزرگزادگى و اشرافزادگى و شاهزادگى بزرگ شده بود، با لهو و لعب انس ‍ فراوانى داشت ، سياست را واقعا درك نمى كرد، غرور جوانى و رياست داشت ، غرور ثروت و شهوت داشت .
يزيد (73) كه جوان و بى تجربه بود و مستشارهائى مثل مستشارهاى پدرش ‍ از قبيل (عمرو عاص ) و (زياد) و (مغيره ) نداشت ، در عمل خشونت كرد و در نامه اى كه به (وليد بن عتبة بن ابى سفيان )، عامل آن وقت مدينه نوشت اين طور نوشت :
( خذ حسينا و عبدالله بن عمر و عبدالله بن الزبير بالبيعة اخذا شديدا.)
وليد فرستاد دنبال مروان براى مشورت .
فرق معاويه و يزيد(74)
امام حسين عليه السلام به مروان حكم در مدينه فرمود:
( و على الاسلام السلام اذ قد بليت الامه براع مثل يزيد.) (75)
راجع به كلمه (مثل يزيد) بايد تاءمل كرد كه خصوصيتى در يزيد بود كه حتى در معاويه نبود؟ اين جهت را تا اندازه اى قبلا گفتيم . ديگر اين كه دو مقدمه بايد اينجا اضافه كنيم :
يكى اين كه نبايد گمان كرد كه معاويه و يزيد آن طور كه بودند و در اين زمانها كاملا شناخته شده اند در آن زمان هم كاملا شناخته شده بودند (هم چنان كه در عصر ما بعضى از جنايتكاران گذشته ، از قديسين مى باشند چون كسى آنها را نشناسانده است مثل شاه عباس صفوى ). با نبودن وسائل و ارتباطات در آن روز، امام حسين كاملا يزيد را مى شناخت اما عموم مردم كما هو حقه آگاه نبودند. لهذا عبدالله بن حنظله غسيل الملائكه بعد از آنكه يك سفر با (وفدى ) به شام رفت عقيده اش عليه يزيد آن قدر تحريك شد كه گفت : ترسيدم در شام از آسمان سنگباران شويم ، و بعد هم با هشت پسر خود، در راه مبارزه با يزيد خود را به كشتن داد. پس امام حسين در خشت خام مى ديد آنچه را كه ديگران در آينه نمى ديدند.
مقدمه دوم اين كه فرق است بين خليفه اى كه شخصا ناصالح است ولى امور را درست مى چرخاند و بين خليفه اى كه وجودش در حال حاضر عليه مصالح مسلمين است . لهذا على عليه السلام در وقتى كه بنا شد با عثمان بيعت كند فرمود:
( لقد علمتم انى احق الناس بها من غيرى ، و والله لا سلمن ما سلمت امور المسلمين و لم يكن فيها جور الا على خاصة ، التماسا لاجر ذلك و فضله ، و زهدا فيما تنافستموه من زخرفه و زبرجه .) (76)
در زمان امام حسين ، عمده اين بود كه مدار خلافت اسلامى تبديل به سلطنت جائرانه و ظالمانه و مترفانه و فاسقانه عربى شده بود و نفاقها از پرده در افتاده بود و هم چنان كه ...(بعدا خواهيم گفت ) اگر امام حسين قيام نمى كرد خطر اين بود كه بساط اسلام از طرف مردم با انقلاب ممالك فتح شده ، برچيده شود.