:: DownloadBook.ORG ::

افكار انحرافى تقى زاده (1)
آن گوينده شان كه خدا رحمتش كند (حالا فوت شده است ) گفته بود كه ما همه چيزمان بايد انگليسى باشد، يكى از معاريف اينها كه : ما همه چيزمان بايد انگليسى باشد. اينطور محتوا را از دست داده بود و ميان تهى شده بود.(135)
افكار انحرافى تقى زاده (2)
شما اگر شنيده باشيد يكى از آن گويندگانى كه يك وقت هم در سنا بود، شايد يك وقتى رئيس سنا(136) بود، حالا من يادم نيست ، اين يك آدم معروفى است در صدر مشروطيت ، تا حالا هم ، تا وقتى كه مرد هم جزء معاريف بود، اين گفته بود كه ما هيچ چيزمان درست نمى شود مگر همه چيزمان انگليسى باشد، تا ما همه چيزمان را به فرم انگلستان درست نكنيم ، درست نمى شود. حالا اين آدم اينقدر بى شعور بوده است كه اين تبليغاتى كه كردند، در مغزش وارد شده است و اعتقادش اين معنا بوده است ، يا اينكه از وابستگان انگلستان بوده است ، مى خواسته است اين حرف ها را تبليغاتى كه مى كند، اين هم جزء تبليغاتش باشد.(137)
افكار انحرافى تقى زاده (3)
از گويندگان سابق كه حالا مرده است و آن وقت يا بعضى وقت ها رئيس ‍ مجلس بود يا در مجلس سنا بود گفته بود كه نه ، ما اصلش بايد همه چيزمان را انگليسى كنيم آن از خدمتگزارهاى انگليس بود.(138)
افكار انحرافى تقى زاده (4)
امثال تقى زاده كه در اين ايران يك وقتى قدرت داشته اند، تقى زاده گفته بود كه ما بايد سر تا پامان انگليسى باشد يا فرنگى باشد و بايد اينطور باشيم تا اينكه آدم بشويم آدم بودن را به كلاه و كفش و لباس و بزك و امثال ذلك مى دانستند.(139)
بخش دوم : دوره رضاخان ، فصل اول : روى كار آمدن رضاخان
شخصيت رضاخان (1)
اطلاعات نظامى و تاريخى فقط براى شاه كفايت نمى كند و هر نظامى مطلعى را نمى توان به شاهى انتخاب كرد، رضاخان نظامى بود ولى به درد سلطنت نمى خورد.
شخصيت رضاخان (2)
ما از رضاخان چندان توقعى نداريم . او با وضع سربازى بزرگ شده بود و گوشت و خون او با اين فجايع تربيت شده بود. او نمى توانست بفهمد كه عفت و پاكدامنى و امانت و درستى براى يك سرباز اهميتش بيشتر است تا براى ديگر افراد توده و سرباز به ديندارى نيازمندتر است از ديگران ، لكن با قانونگذارها كه خود را دانشمند به حساب مى آوردند سخن داريم .
شخصيت رضاخان (3)
رضاخان اصلا سواد نداشت و سرباز بيسوادى بيش نبود.
شخصيت رضاخان (4)
رضاخان خودش سرچشمه تمام مفاسد بود.(140)
شخصيت رضاخان (5)
رضاخان هم يك نفر بود وقتى هم كه آمد به تهران يك نفر آدمى بود كه در يك فوجى ، در يك چيزى يك منصب كوتاهى داشت ، لكن دريافته بودند آنهايى كه مى خواستند با قلدرى اين مملكت را چپاول كنند كه اين اهل اين كار است ، از اين جهت او را فرستادند.
رضاخان هم يك آدمى بود كه بچه يك نفر آدم پايينى بود، لكن چون تربيت ، تربيت انسانى نبوده است و اسلامى نبوده است ، يك نفر آدم كه فاسد از كار درآيد يك كشور را سالهاى طولانى به فساد مى كشد.(141)
شخصيت رضاخان (6)
شما خيال نكنيد كه اول رضاخان يك ديكتاتورى بود يا هيتلر(142) يك ديكتاتور كسى بود، آن وقتى كه رضاخان در آن محلى كه متولد شد و چه بوده است ، ديكتاتور هم نبوده است ، هيتلر هم نبوده ديكتاتور، كم كم كه وارد جامعه شدند و قدرت پيدا كردند هر چه قدرت زيادتر شد آن ملكه اى كه در باطنش بود هى زيادتر شد و همين طور به تدريج قوت پيدا كرد تا يك وقت يك ديكتاتورى شد مثل هيتلر.(143)
كودتاى رضاخان (1)
شما همگى به قرارداد وثوق الدوله (144) نفرين كرديد و لعنت فرستاديد، حق هم داشتيد بكنيد لكن پس از چند روز همان نقشه را با وضع بدترى كه همه مى دانيد به گردن شما بار كردند.
كودتاى رضاخان (2)
احمدشاه در اين چيز آخرى كه گذاشتندش كنار، براى اينكه يك قرار دادى بود كه وقتى كه رفت در خارج ، در سر ميز عرض ميكنم مهمانى قرار داد را دادند دستش كه امضاء كند، امضاء نكرد، از همانجا اساس بيرون رفتن او و آمدن رضاشاه نقشه اش كشيده شد كه اين به درد ما نمى خورد كه قرارداد ما را امضاء نمى كند.(145)
كودتاى رضاخان (3)
رضاخان را آورده بودند براى اينكه اين را تشخيص داده بودند كه يك آدم قلدرى است و اول هم يك نفر روزنامه نويس را، سيد ضياء(146) را همراهش آوردند و بعد هم او را بيرونش كردند و خود اين را گذاشتند كه يك آدم قلدرى است مى تواند كارها را انجام بدهد. اولا سواد ندارد، چيزهاى سياسى را نمى داند و ثانيا آدم قلدرى است هر كارى به او بگويند مى كند.(147)
كودتاى رضاخان (4)
شايد كم از شما باشد كه زمان رضاخان (148) را درك كرده باشد. قضيه آمدن رضاخان به تهران و كودتاى رضاخان يك امر عادى نبود كه من باب اتفاق يك نفر آدم مثلا عامى لشكر بيايد و كودتا كند و دنبالش هم آنطور اعمال باشد و دنبال دنبالش هم آنطور اعمال . ابتدا اين را آوردند وكلمه به كلمه آنطور كه انسان حدس مى زند به او برنامه دادند و راه نشان دادند.(149)
نقش انگلستان در كودتا(1)
از اول كه آن كودتاى اول واقع شد و ما آنوقت در اراك بوديم ، اين به حسب چيزهايى كه در راديوهاى آنوقت در بعد از اينكه اين جنگ دوم شروع شد، در راديوهاى آن وقت اين مطلب را گفتند، مردم مى دانستند تا يك حدودى لكن درست نه ، تبليغات سوء نمى گذاشت درست مردم بفهمند لكن بعد از آنكه آن شخص را، آن آدم سياه رو را، رضاخان را از ايران بيرون كردند در راديوهاى دهلى گفتند كه ما اين را آورديم سركار و چون خيانت كرد حالا برديمش رضاخان را از اول انگليسيهاى جنايتكار، انگليسيهاى غير صالح كه اسلحه در دستشان بود، رضاخان را اسلحه دار كردند واين آدم ناشايسته بى اصل را بااسلحه آوردند و مسلط كردند برمردم و چه جناياتى ، چه جناياتى در اين مدتى كه آن مرد سياه رو روى كار بود، نمى شود تشريح كرد، نمى توانيم تلخى هاى آن روزها را براى شما تشريح كنيم .(150)
نقش انگلستان در كودتا(2)
از اول ، دولت انگليس پدر اين شاه را بر ما تحميل كرد و بعد هم كه او خيانت به آنها كرد او را اخراج كردند متفقين كه يكى شان انگلستان بود محمدرضا شاه را برما تحميل كردند و تحميلات دولت انگليس و ظلم هائى كه به ملت هاى ضعيف كه يكى از آنها ملت ماست كرده اند سابقه زيادى دارد.(151)
نقش انگلستان در كودتا(3)
در اين زمان پنجاه سالى كه شايد شما و من يادمان از اول باشد و بسيارى از آقايان يادشان نيست ، از اول كه رضا شاه آمد اينجا اين را انگليس ها آوردند، آن وقت امريكائى ها خيلى چيز نبود، انگليس ها آوردند. در راديو دهلى كه آنوقت تحت چيز انگليس ها بود من خودم شنيدم كه رضاخان را ما آورديم در ايران ، آورديم و بعد به ما خيانت كرد برديم آن را. آوردن و بردن را خود آن ها گفتند كه ما كرديم اين كار را و مسئله اين طور بود.(152)
نقش انگلستان در كودتا(4)
ما دراين طول پنجاه سال كه تمامش را من شاهد بودم ، شايد شما سنتان اقتضاء نكند، اما من تمام اين پنجاه سال را از زمانى كه رضاخان آمد اينجا و كودتاى آن زمان را كرد(153) -99 ظاهرا - تا حالا ما شاهد اين حكومت و طرز اين حكومت و وضع اينها بوديم ، رضاخان كه آمد، اين با دست انگليس ها آمد كه بعد انگليس ها هم خودشان اقرار كردند اين را كه ما اين را آورديم ، در راديو دهلى ، در جنگ عمومى و چون از ما تخلف كرد حالا داريم مى بريمش ، بردندش آنجا كه بايد ببرند.(154)
نقش انگلستان در كودتا(4)
رضاخان هجوم كرد به تهران و با دستيارى انگلستان حكومت ايران را به دست گرفت و بعد از چندى احمد شاه را از صحنه بيرون كرد و خودش ‍ به جاى احمد شاه نشست و به تدريج ماموريت خودش را شروع كرد به انجام دادن . ماموريت هاى زيادى داشت . قدرت هاى بزرگ هر چه را كه بر خلاف ميل خودشان و برخلاف منافع خودشان مى ديدند بايد به دست اين آدم نابود بشوند يا سركوب .(155)
نقش انگلستان در كودتا(5)
شما ملاحظه وضع اين پنجاه سال ، يك قدرى بيشتر را هم بكنيد كه انتخاب كردند خارجى ها و بعد هم اين مطلب را خودشان گفتند كه رضاخان را انتخاب كردند و به او قدرت دادند و قدرت آنطور دادند كه تمام اين ملت را به استضعاف كشانيد و حكومت جبار خودش را بر اينها قرار داد و مردم را از همه چيز ساقط كرد و يك نفر بود آنها آن يك نفر را دمش را مى ديدند و كارهايشان را انجام مى دادند و بعد از او هم محمدرضا را گذاشتند با آنهمه افرادى كه اطراف او بودند و همه شان از آنها بودند كه طبقه بسيار مرفه و خوشگذران و بالابالاها به اصطلاح آنها.(156) (157)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (1)
من از همان زمان از كودتاى رضاخان تا امروز شاهد همه مسائل بوده ام ، رضاخان آمد و ابتدا با چاپلوسى و اظهار ديانت و سينه زدن و روضه بپا كردن و از اين تكيه به آن تكيه رفتن در ماه محرم ، مردم را اغفال كرد.(158)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (2)
همين آدمى كه اين طور مجلس روضه داشت ، هم آن طور سينه زن و ارتش ‍ مى آمد به سينه زنى (كه من خودم دسته هاى ارتش را هم ديدم ). همين آدم شروع كرد به ضد او عمل كردن ، تا قبل از اينكه قدرت پيدا بكند، خواست براى بازى دادن مردم آنطور امور را انجام داد، وقتى كه قدرت پيدا كرد درست بر ضد آن كارهائى كه كرده بود شروع كرد به فعاليت ، منجمله همين آدمى كه اين دستگاه روضه را داشت همچو قدغن كرد دستگاه خطابه و وعظ و روضه و همه اينها را، كه در تمام ايران شايد يك مجلس ‍ علنى نبود، اگر بود در خفا، در بعضى شهرها در خفا و به صورت هاى مختلف و با اسم هاى مختلف .(159)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (3)
ابتدا هم كه آمد با حربه اسلام آمد، حربه اسلام را بر ضد اسلام ، شروع كرد به كارهائى كه مسلمان ها از آنها خوششان مى آمد، خوب در ايران از باب اينكه قضيه سيدالشهدا، سلام الله عليه خيلى اهميت دارد، اين روى آن نقطه خيلى پافشارى مى كرد، خودش روضه مى گرفت و در تكايائى كه روضه ها بودند پاى برهنه مى گفتند مى رود آنجاها، تكايا مى رود و مردم را گول زد به همين حربه كه مردم به آن توجه داشتند كه اين را ميخواستند، لكن او برضد مردم مى خواست درست كند، تا مدتى اينطور بود، تا اينكه حكومتش مستقر شد.(160)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (4)
رضاخان بعد از اينكه كودتا كرد و آمد تهران را گرفت ، به صورت يك آدم مقدس اسلامى خدمتگزار به ملت در آمد. حتى در جلسه هائى كه در محرم انجام مى گرفت در تكيه هاى زيادى كه در تهران بود آن وقت ، مى گفتند او مى رود و شركت مى كند و دستجاتى كه از نظامى ها در تهران بيرون مى آمد من خودم ديده ام و مجلس روضه اى كه از طرف خود رضاخان با شركت خودش تاسيس مى شد من يكى اش را خودم ديده ام ، اين بود تا وقتى كه حكومتش مستقر شد. اغفال كرد ملت را، اغفال كرد همه قشرها را تا اينكه جاى پايش محكم شد.(161)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (5)
رضاخان كه آمد اول با يك صورت ظاهر اسلامى آمد و كم كم قدرت را به دست گرفت و به حسب آن چيزى كه انگلستان تصويب كرد، او را آنها آوردند، آن وقت قدرت مال آنها بود و اين مامور بود به اينكه اين كشور را آن مقدارى كه امكان دارد در مقابل قدرت هاى بزرگ ايستادگى بكند، آن ارگان ها را در هم بشكند.(162)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (6)
رضاخان كه يك آدم قلدرى بود و به اسم نجات ايران وارد شد و همه قدرت ها را در دست گرفت و در اختيار انگليس قرار داد.(163)
رياكارى و تظاهر مذهبى رضاخان (7)
بعد از اينكه خود آنها او را بردند، محمدرضا را دولت هاى مجتمعشان آوردند به ما مسلط كردند محمدرضا بدتر از پدرش عمل كرد با ما.(164) (165)
تشكيل مجلس موسسان (1)
مجلس مؤ سسان (166) كه با زور سرنيزه تشكيل شد و همه ديديد اكنون هم حكمش نافذ و درست است .
تشكيل مجلس موسسان (2)
ما شاهد قضيه بوديم كه قضيه چه جور بود و چه جور تحقق پيدا كرد با سرنيزه مجلس درست كردند، با سرنيزه راى درست كردند مگر كسى جرات مى كرد راى ندهد، جرات مى كرد نفس بكشد درست كردند، البته يك عده اى آنوقت از جان گذشتند و مخالفت كردند لكن مابقى همه سرنيزه بالاى سرشان بود، يك مجلس سرنيزه اى درست كردند و بعد با سرنيزه به ما تحميل كردند يك همچو موجوداتى را اگر هم صحيح بود، غلط بود اگر صحيح بود نسبت به آن كسى كه در آن زمان بود صحيح ، اما نسبت به كسى در آن زمان نبود غلط. ماهايى كه ، شماهايى كه در آن وقت نبوديد، رفراندم آن وقت نمى دانم مجلس موسسان آن وقت هيج دخالت نميتواند داشته باشد در سرنوشت شما.(167)
تشكيل مجلس موسسان (3)
اين سلطنت پهلوى از اول كه پايه گذارى شد برخلاف قوانين بود آنهايى كه در سن من هستند، ميدانند و ديده اند كه مجلس موسسان كه تاسيس ‍ شد، با سرنيزه تاسيس شد، ملت هيچ دخالت نداشت در مجلس ‍ موسسان ، مجلس موسسان را با زور سرنيزه تاسيس كردند و با زور، وكلاى آن را وادار كردند به اينكه به رضاشاه راى سلطنت بدهند پس اين سلطنت از اول يك امر باطلى بود.(168)
تشكيل مجلس موسسان (4)
آقا يك دولتى كه منشعب مى شود، منشاش عبارت از يك شاهى است كه مخلوع است ، يك شاهى است كه خائن است ، يك شاهى است كه پسر رضاشاه است كه مجلس موسسان سرنيزه اى فرمايشى درست كرد، اين را كه من يادم هست ديگر، مجلس موسسانى كه درست كرد، با سرنيزه مجلس موسسان را درست كرد، وقتى با سرنيزه مجلس موسسان درست شود، اين مجلس موسسان قانونى است ؟ اين يك دليل بر اينكه اين مرد سلطنتش قانونى نيست .(169)
تشكيل مجلس موسسان (5)
رضاشاه با زور سرنيزه آمد و با زور سرنيزه مجلس موسسان درست كرد و با زور سرنيزه مجلس درست مى كرداز اول كه رضاخان كودتا كرد و آمد به ايران ، تا آنوقتى كه مجلس موسسان درست كرد و وكلايى خودش ‍ درست كرد، تمام اينها با سرنيزه بود و اراده ملت هيچ دخالت در اين مسائل نداشت و ملت به هيچ وجه به حساب نمى آمد و يك همچو جمعيتى كه او جمع كرده بود و با سرنيزه مساله موسسان را تاسيس كرد و آنها راى دادند، اين راى ، راى باطل بوده است .(170)
تشكيل مجلس موسسان (6)
همه مى دانيد كه از اول اين بنا، در اين سلسله غير قانونى بود. از اول مجلس موسسانى كه اينها درست كردند با زور و سرنيزه بود، از اول وكلايى كه اينها ايجاد كردند با انتصاب بود نه انتخاب مردم ، مردم هيچ اطلاع از اين معانى نداشتند و اگر داشتند نمى توانستند نفس ‍ بكشند.(171)
تشكيل مجلس موسسان (7)
در مجلسى كه سابقا با اينكه طاغوت آن مجلس را بر پا كرد، مجلس ‍ موسسانى كه در زمان رضاخان در ايران تحقق پيدا كرد علماى اول ، طراز اول علماى ايران در آن مجلس بودند البته آن وقت با سرنيزه بود لكن علماى درجه اول بودند.(172)
بخش دوم : دوره رضاخان ، فصل دوم :ويژگيهاى حكومت رضاخان
اختناق و استبداد (1)
بعد كه رضا شاه آمد و اين خان ها را يك قدرى متمركز كرد در خودش (نه از بين برد، همه قدرت ها را در خودش متمركز كرد و همه ظلم هائى كه خان ها مى كردند خودش مى كرد) بعد كه اينطور شد، ديگر دست اينها بود و هيچ مردم ، و ملت اصلا مطرح نبودند، ملت كيست .(173)
اختناق و استبداد (2)
خلاف آزادى است ، خلاف همه انسانيت است ؛ بخواهند يك عده معدودى كه اقليت هستند تحميل كنند بر يك عده ، اين همان است كه زمان رضاخان هم بود كه يك عده معدودى بودند و با سرنيزه تحميل كردند بر ملت يك چيزها را.(174)
اختناق و استبداد (3)
احمدى (175) هم در زمان رضاخان دكتر بود، لكن دكترى بود كه با آمپول خودش مرگ بر مردم تزريق مى كرد احمدى را شايد اكثر شما اسمش را هم نشنيده باشيد، اما ما بوديم در آن زمان كه مامور اين بود كه به مليين ، به اشخاصى كه اظهار مخالفت با ديكتاتورى مى كردند آمپول مرگ تزريق مى كرد.(176)
اختناق و استبداد (4)
زمان رضاشاه از باب اينكه همه دزدى ها منحصر به خودش بود، انحصار دست خودش بود، حكومت ها به اين قدرت نبودند، زمان احمدشاه اينطور نبود كه خود آنها بتوانند همه برداشت ها را براى خودشان بكنند، اين بود كه دار و دسته هائى كه مى فرستادند اين بساط را درست مى كردند زمان رضاشاه همه دزدى ها از گردنه ها رفته بود تهران ، همه زلى ها(177) از همه جا متمركز شده بود د رخود دستگاه دولتى و از همه بالاتر خود رضا شاه و امثال اينها و اين اسباب اين شده بود كه مردم با دستگاه هاى دولتى مطلقا مخالف بودند منتها جرات نمى كردند حرف بزنند، بعضى وقت ها هم مى كردند جرات .(178)
اختناق و استبداد (5)
همان وقتى هم كه در زمان رضاخان آن اختناق عجيب و غريب بود كه هر كسى از همسر خودش مى ترسيد، آن اختناقى كه در زمان رضاخان بود هيچ ربطى به آن اختناقى كه در زمان محمدرضا بود نداشت .(179)
اختناق و استبداد (6)
آزادى ما در اين مملكت هيچ يك نداشتيم . هيچ قشرى از اقشار ملت ما آزاد نبود. روحانيون كه براى ارشاد مردم مى خواستند به منبر بروند، آنها را هم همين قدر هم ممنوع كردند. مجالس ارشاد روحانيون را تعطيل كردند و فجايعى بجا آورد، زحمت هايى براى اين ملت بجا آورد، به كار گذاشت كه قابل بيان نيست .(180)
انتخابات فرمايشى (1)
از زمان رضاخان - كه من همه آن را يادم هست ، كوشش مى كردند كه درمجلس شوراى ملى انسان نباشد در سرتاسر اداره و نمى دانم - وزارتخانه ها واينها، يك انسان مهذبى كه اسلامى باشد و كار از او بيايد، نباشد و لهذا تقريبا همه مجلس ها اينطورى بوده (تقريبا نه تحقيقا، بودند بعضى از افراد صحيح و همان ها اسباب زحمت شدند.(181)
انتخابات فرمايشى (2)
خود محمدرضا اين را اقرار كرد كه از سفارتخانه ها تعيين مى كردند كه وكلايى باشند و ما هم عمل مى كرديم ، منتها اين را كه گفت ، مى خواست بگويد كه نه ، حالا ديگر ما اينطور نيستيم ، در عين حالى كه پدرش را اينطورى معرفى مى كرد، خودش هم در اوائل امر، خودش را اينجورى معرفى مى كرد، لكن اينكه گفت ، روى ناشيگرى كرد، روى اين نظر گفت كه مى خواست حالا بگويد كه من ديگر حالا آنطور نيستم و بعد هم كه همه فهميدند كه در زمان اين بسيار بدتر بود وابستگيش به خارج از زمان پدرش ، اين وابستگى كه اين داشت ، بسيار زيادتر بود از آن وابستگى هايى كه او داشت ، او هم وابسته بود نه به اندازه اين .(182)
انتخابات فرمايشى (3)
تا آنجائى كه من شاهد انتخابات در ايران بودم ، از زمان قبل از رضاشاه ، سال هاى طولانى كه شاهد بودم انتخابات را، انتخاب آزاد در ايران نبود. منتها انتخابات يك وقت با زور خوانين بلاد و مالكين بلاد انجام مى گرفت و زمان رضاشاه كه دست آنها كوتاه شد، تحت كنترل رضاشاه بود و ديگر مجلسى در كار نبود به جز انتصاباتى كه از اشخاص معلوم و در زمان محمدرضا بدتر از او شد.(183)
انتخابات فرمايشى (4)
در زمان رضاخان ، آنوقت كه قدرت پيدا كرد و در زمان محمدرضا مجلس باز به ملت كار نداشت ، مجلس شوراى ملى نبود. آن اول را بايد بگوئيم مجلس خان ها و اين را بگوئيم مجلس شاهنشاهى ، هم سنايش ، هم شورايش ، مردم هيچ دخالتى نداشتند و مردم هم كه مى ديدند كه كارى از آنها نمى آيد، كنار مى نشستند و مى ديدند كه اشخاصى را كه مى برند در مجلس ، يك اشخاصى هستند كه خود آنها ساخته اند و مصلحت مملكت تو كار نيست ، حرف البته هميشه بود، هميشه حرف و ثناخوانى و ترقيات ، هم در زمان محمدرضا بود و هم در زبان آنهائى كه او را تعيين كرده بود. اگر الان صورت مجلس هايى آن وقت پيدا بشود، مى بينيد كه سر تا ته مجلس به ثنا و مدح محمدرضا و كسانى كه به او مربوط بودندگذشت . در آن زمان مسووليت ملت نداشت براى اينكه قدرت نداشت و تحت سلطه خان ها در آن وقت و تحت سلطه اين دو نفر، رضا و محمدرضا در اين دوره و ملت هم هيچ كارى از او نمى آمد و نمى توانست ، نفس هم نمى توانست بكشد، از اين جهت هر مسووليتى پيش خدا و پيش نسل هاى آينده متوجه مى شد، بر خان ها و بر وكلاى خان ها در آن زمان بود و بر رضاخان و محمدرضا و وكلاى منسوب از قبال اينها در اين زمان بود. اين مال آن زمان .(184)
انتخابات فرمايشى (5)
زمانى كه رضاخان سلطه پيدا كرد و محمدرضا سلطه پيدا كرد كه همه مى دانيد كه يعنى زمان محمدرضا را اكثرا ديديد كه به مردم ارتباطى نداشت . خود محمدرضا گفت ، در يك گفتگويى گفته است به اينكه ليست اين وكلا را از سفارتخانه ها مى فرستند پيش ما- مى فرستادند-خواهد بگويد حال اينجور نيست ، مى فرستادند پيش ما و ما همان ها را ملزم بوديم كه تعيين كنيم . اين يك اقرارى است از يك كسى كه به غصب سلطنت براى اين مملكت مى كرد و مطلع بود بر مسائل . و اين ما را مى شناساند كه به ما مى فهماند كه افرادى كه آن وقت در اين مجالس بود چه اشخاصى بودند. افرادى بودند كه با ليست سفارت آمريكا يا با ليست سفارت شوروى تحميل مى شدند، اين حرفى است كه محمدرضا گفت كه ليست ها را مى فرستادند. اين را براى اين تعريف كرد كه مى خواست بگويد من ديگر اينطور نيستم . حتى پدرش را تضعيف كرد كه خودش رو بيايد و مردم به خودش توجه پيدا كنند. اين اقرارى بود كه ايشان كرد كه ليست را مى فرستادند و ما مجبور بوديم كه همان ليست را، افراد را تعيين كنيم . اين نمايانگر اين است كه اينهايى كه در مجلس شوراى ملى بودند نه شوراى اسلامى ، اينها چه اشخاصى بودند، اينها نوكرهائى بودند كه نوكرهاى خارجى بودند و با زور اين نوكر بزرگ اينها مى رفتند در مجلس .(185)
انتخابات فرمايشى (6)
در سابق ، زمان شاه مخلوع سابق و رضاخان مطرود، مجلس پر بود از دوله ها، ممالك ها، سلطنه ها، متملكين ، اشراف ، طرفدارهاى شرق و غرب ، نوكرهاى ممالك اجنبى .(186)
انتخابات فرمايشى (7)
اين شاه مخلوع و ملعون اقرار كرد اين معنا را و از بس احمق بود پدر خودش را هم به لجن كشيد، و از بس خودخواه بود حاضر شد كه پدر خودش را هم به لجن بكشد. مى گفت كه اسمائى را مى نويسند از سفارتخانه كه اينها وكيل بايد بشوند، مى آورند پيش ما، ما هم همين كار را مى كرديم . اين را مى خواست بگويد كه نه ديگر ما حالا به دروازه تمدن بزرگ رسيديم . مى خواست مردم را بازى بدهد كه نه ، پيشتر اينجورى بوده ، ما چند سال پيش از اين اينطور بوديم و حالا اينجور نيستيم . و حال اينكه حالاش بدتر از چند سال پيش از اينش بود.(187)
انتخابات فرمايشى (8)
افرادى كه در مجلس هستند از رئيس مجلس ، آقاى هاشمى با ساير افرادى كه در مجلس هستند، اين را مقايسه بكنيد با مجلس سابق ، حتى بهترين ارگانى كه در آنوقت بود و دولتى كه در آنوقت بوده و مجلسى كه در آنوقت بود و مقايسه كنيد با مجلس زمان رضاخان و محمدرضاخان كدام يك از روساى مجلس بهتر از رئيس مجلس حالا هستند و كدام يك از افراد كانديداى مردم ، بهتر هستند؟ بله ، در طول مشروطيت افراد بسيار ارزنده اى در مجلس بودند اما در اين پنجاه سال اخير يك نفر هم آدمى كه بشود به او گفت اين نماينده ملت است سراغ نداريم بعد از اينكه آن مجلسى كه مرحوم مدرس در آن بود، به مجرد اينكه مجلس تمام شد، فرستادند ايشان را گرفتند و بردند و با آن زجرها شهيد كردند، شما ديگر سراغ داريد يك مجلسى كه واقعا مال ملت باشد و مردم خودشان به طور آزاد انتخاب كرده باشند؟(188) انتخابات فرمايشى (9)
وقتى كه رضاخان آمد در كار، ديگر قضيه ، قضيه اين بود كه دست شاهنشاه بود، همه چيز دست او بود. البته اين آخر هم همين جور بود فرماندارها هر جا بودند مامور بودند كه در آنجا اين آدم را از صندوق بيرون بياورند، بتوانند مردم را وادار كنند به اين كار. نتوانستند صندوق ها را عوض بكنند نتوانستند صندوق ها را بد بخوانند و آن چيزهائى كه دست همه چيز هم دست خودشان بود. مردم هم چون مايوس شده بودند كنار رفته بودند، راه ديگر باز بود.(189)
انتخابات فرمايشى (10)
در زمان رضاشاه كه ديگر شاه و هر چه بود اينها بودند، مجالى براى مردم اصلش نبود. اين در انتخاباتى كه حق مردم بود، در ساير امور كه ديگر مردم آنقدرها خودشان حق قائل نبودند با اينكه آن هم حق آنها بود اصلا دخالت نداشتند.(190)
غارت ثروت ملى (1)
از اول اينها شروع كردند به بردن ، رضاشاه جواهرات ايران را آنوقتى كه مى خواستند بيرونش كنند آنطورى كه براى من نقل كردند از يك صاحب منصبى يكى از آقايان نقل كرد از يك صاحب منصبى كه همراه بوده است وقتى رضاشاه را متفقين آمدند و بيرونش كردند، در اين خلالى كه ميخواست برود، چمدان هاى جواهر را پركرد، چمدان ها را پر كردند از جواهرات ايران و راه افتادند كه ببرند منتها بين دريا همان صاحب منصب نقل كرده بود كه با كشتى اين آدم را مى بردند، يك جايى نگه داشتند و يك چيز ديگرى ، يك بلمى يا يك كشتى كه آن شخص گفته بود مخصوص ‍ حمل دواب بوده است ، آنها آوردند متصل كردند به اين كشتى و به او گفتند كه تو برو توى آن كشتى لكن همانجا چمدان ها را برداشتند و انگليس ها بردند، تمام شد آن زمان او اين كار را كردند غير از آنهايى كه دزديده بود و برده بود.
يك وقتى در يك سفر رفته بود، يك سفرى كه مورد خطر شايد بود، مرحوم مدرس رحمه الله كه آن روز مخالف با رضاشاه بود و جانش را هم سر همان مخالفت داد، گفته بود كه من دعا كردم به شما در اين سفر كه سالم برگرديد، خيلى خوشحال شده بود كه مدرس به او دعا كرده ، گفت دعا كرديد؟ خوب ، ايشان گفته بود آخر نكته دارد، اينست كه اگر تو در اين سفر مرده بودى همه اموال ما از بين رفته بود، من مى خواهم زنده باشى تا اموالمان را پيدا كنيم در زمان او آن كارها را او مى كرد.(191)
غارت ثروت ملى (2)
در زمان آن پدر وقتى كه در جنگ واقع شد و متفقين او را اخراج كردند، دنبال اين افتاد كه جواهر جمع كند، چمدان ها را پر كردند از جواهرات و بردند، وقتى كه در كشتى نشست از قرارى كه براى ما نقل كرده اند يك كشتى ديگرى كه مخصوص حيوانات بود آوردند متصل كردند به آن كشتى و آن خبيث را كه از حيوان بدتر بود گفتند بيا توى آن كشتى ، گفت پس چمدان ها چه ؟ گفتند چمدان ها مال بعد، بعد هم چمدان ها را انگلستان بردند و خوردند.(192)
غارت ثروت ملى (3)
حتى رؤ ساى ماليه وقتى كه در آنوقت كه من بچه بودم و در آن طرف ها بودم رئيس ماليه اش هم حراص بود نسبت به مردم و (را) چه مى كرد واز ژاندارمرى مثلا چه مى كرد تا از مردم به زور چيز مى گرفت ، به زور نه اينكه همان ماليات را ماليات و غلق به اصطلاح آنوقت كه ماليات مى گرفت و مامور هم غلق مى خواهد و آنجا هم بايد برود وقتى كه وارد مى شود بايد آن كسى كه به او وارد شد كدخداى ده چه بكند و چى برايش ‍ بياورد. چه مصيبت هائى مردم داشتند از دست همين كسانى كه به عنوان ماموريت ، چه مامور ماليه بود چه مامور حكومت بود، مامورين هم وقتى مى رفتند مردم را عذاب مى كردند.(193)
غارت ثروت ملى (4)
من كه از اول مسائل يادم هست حدود پنجاه و هشت سال ، شماها هم كه در بين راه ها ملحق شديد، زمان اين شاه را درك كرده ايد، از آنوقت كه چشمتان را باز كرديد، اختناق بوده ، زحمت بوده ، گرفتارى بوده ، توى حبس بوده ، تبعيد بوده ، از اين مسائل بوده ، گرفتارى هاى ديگرى كه چپاول بوده ، همه چيز شما را برده اند اينها، جواهرات كه پشتوانه اين مملكت بوده ، يك مقداريش را رضا شاه برد و انگليس ها در بين راه از دستش گرفتند وبردند و يك مقداريش ايشان حمل كرد و برد.(194)
غارت ثروت ملى (5)
زمان رضا شاه همه غارتها را منحصر كردند به يك غارتگر، همه را سركوب مى كردند، يك غارتگر جاى همه نشست و آن غارت مى كرد پيشتر غارتگرها متعدد بودند بعدش همه سركوبى شدند، آن هم به چيزى كه دستورى كه از خارج داشتند، همه را سركوبى كردند و متمركز شد قوا در يك نفر كه آن هم غارتگر بود.(195)
غارت ثروت ملى (6)
پدر ايشان وقتى كه كودتا كرد هيچ نداشت ، يك سرباز بود صفراليد(196) . وقتى كه سلطه پيدا كرد بر اين مملكت شروع كرد املاك مردم را به زور از آنها گرفتن شمال مملكت ما، مازندران ، بهترين املاك سرسبز ما با فشارهاى او و عمال او به قباله او به زور در آمده اند و بسيارى از كسانى كه مالك بودند يا از روحانينى كه در اين امر يك نظرى مى دادند اينها را مى گرفتند و به حبس مى بردند و گاهى مى كشتند.(197)
غارت ثروت ملى (7)
رضاخان كه آمد در اين اراك بوده ، رضاخان و يك سربازى ، يك همچو چيزى بوده ، آنجا شرح حال خودش را براى اينها نقل كرد، خودش نقل كرده است كه من در اراك بودم و ماهى نمى دانم چقدر داشتيم و ما، هى دنبال اين بوديم كه اول ماه اين را دست ما بدهند ما زندگى مان را بكنيم ، ماهى هفت تومان ، چقدر، چيز كمى بوده ، اين در آن گفتگويش كه در آن وقت با وزراء خودش صحبت مى كرده اين را، قصه گفته اين را، پس ‍ رضاخان خودش گفته كه ما هيچ نداشتيم . همه ما مى دانيم كه يك آدم مجهولى بود و نه مالك بود و نه عرض مى كنم كاسب بود و نه تاجر بود، هيچ اينها نبود، اين در اين حال آمد اينجا و بسيارى از شما شايد يادتان باشد و اكثرتان يادتان نيست كه وقتى رضاشاه مازندران را، آنجائى كه اين طرف شمال را كه اين مى خواست بگيرد، وقتى بردند آنجا نگاه كرد بعضى جاهايش يك خطى مثلا چطورى ، غير از جاهاى ديگر، گفت اينها چيست ؟ گفتند اينهاست كه حالا نشده ، يعنى به تملك شما در نيامده ، به تملك شما در نيامده ، نه اينكه خريديم ، از آنها، مردم را به قباله كردن الزام كردند، انداخته دور، خوب ببريد تمامش كنيد، وقتى كه آمد اينجا هيچ نداشت ، مازندران يا شمال را هر جائى كه توانست اين املاك را گرفت خوب البته بعدش ديگر نتوانستند نگه دارند، آن بعدش ، بعدش ، ايشان نتوانست نگه دارد ايشان هم وارث يك آدمى است كه هيچ نداشته ، حقوق سلطنتى هم كه به زور، بيخود مى برده است ، براى اينكه سلطان قانونى نبوده است . من مكررا اين را ارشادش كردم ، اين قانونى نبوده است آن حقوق سلطنتى هم ببينيد چقدر بوده حقوقش چقدر بوده حساب كنيد ببينيد كه اين اموالى كه الان در خارج دارد اينك در بانكها همه جا تقريبا در بانكها دارد در سوئيس دارد در جاههاى ديگر دارد اگر طلب دارد واقعا خوب به او بدهد و اگر يك آدمى كه هيچ ندارد حالا اينها را دارد خوب مى پرسيم از كجا آورده يك وقتى اينها مى گفتند كه قانون قانون (از كجا آورده اى )؟ حالا به خودشان مى گويم به شما اينها را از كجا آورده ايد؟ جز اين است كه مال ملت است ، حرفمان يك حرفى نيست محتاج به تامل باشد، محتاج به بررسى باشد، يك حرف روشنى است ، اين آقا، آنوقتى كه پدرش آمده است وضعش آن بوده به قرار خودشان ، بعد هم كه خودش ‍ آمده ، نه تجارت و نه كسب و نه چيزى داشته و شده است اينها و اين اموالى كه از اين ملت برده است .(198) (199)
ارتش و شهربانى (1)
ما مى گوييم دولتى كه بر خلاف قانون كشور و قانون عدل يك گروه ديوان آدمخوار را به نام پاسبان شهربانى در هر شهر و ده به جان زنهاى عفيف بى جرم مسلمانان بريزد و حجاب عفت را با زور سرنيزه از سر آنها بربايد و به غارت و چپاول ببرد و محترمات بى سرپرست را در زير لگد و چكمه خرد كند و بچه هاى مظلوم آنان را سقط كند اين دولت ، دولت ظالمانه و اعانت بر آن عديل كفر است .
ارتش و شهربانى (2)
نظام اجبارى به اين صورت كه در كشور ما صورت گرفت ، هم در وضع قانون و نظامنامه و هم در اجراى آن خطاها و خبطها و ستمكاريها و بيدادگريها شده كه براى آفتابى كردن آن يك كتابچه بايد نوشت .
ما از همه گذشتيم ، شما خود بررسى كنيد ببينيد از اين نظام اجبارى سرنيزه تاكنون كشور ايران چه نتيجه گرفته جز آنكه يك دسته غارتگر و قاچاق را در تمام شهرها و دهات به جان مردم ريخته مشغول سر و كيسه كردن آنها شدند و عوض آنكه نظام كشور را تاءمين كنند زندگانى خود را با دسترنج دسته رنجبر تامين كردند و عمارتها و پاركهاى سنگين قيمت در خيابانهاى تهران و ساير شهرستانها بنا كردند.
ارتش و شهربانى (3)
رضاخان يك وقتى كه وارد شده بود در ژاندارمرى ، دست هايش را در جيبش گذاشته بود، وقتى كه وارد شده بود. گفته بود مى ترسم از جيبم بدزدند. اين ممكن است كه اولا راه نشان دادن به آنها باشد كه بايد دزديد ولو از من ، و ممكن است معرفى آنها باشد به اينكه وضع اينطورى است ، همه ملت هم دستشان در جيبشان بايد باشد كه خود اعليحضرت ندزدند، مسئله اين است .(200)
ارتش و شهربانى (4)
آن وقت آن تلخى ها را زمان رضاخان خود من چون جوان بودم توى اين مسائل مى رفتم گاهى ، كه اگر يك وقت ابتلاء به كلانترى پيدا مى شد، آن وقت براى جاهايى هم كه از اينجا مى خواستند بروند فرض كنيد به آذربايجان هم ، بايد بروند كلانترى و آنجا يك ورقه اى ، چيزى بگيرند، مردم وقتى مى خواستند به كلانترى بروند با يك ترس و رعب و وحشتى كانه مى خواهند به حبس بروند.(201)
ارتش و شهربانى (5)
ما سابق ديديم كه وقتى جنگ (202) عمومى پيش آمد بدون اينكه با ما كار داشته باشند، آنها مى خواستند از اينجا عبور كنند، هيچ هم كار به ما نداشتند، به مجرد اينكه اينها در سرحد وارد شدند، تمام ارتشى ها و ژاندارمرى همه فرار كردند. و در تهران هم من خودم شاهد بود كه تهران هم چمدان ها را همين ارتشبدها و امثال اينها مى بستند و از تهران فراركردند. كجا مى خواستند بروند نمى دانم و من ديدم كه اين سربازهائى كه از توى سربازخانه ها آمده اند بيرون مى گردند دنبال اينكه يك چيزى پيدا كنند بخورند.(203)
سركوب عشاير (1)
يكى از خيانت هاى رضا شاه به ملت ما اين بود كه مامور شده بود عشاير ما را سركوب كند. من در يك كتابى راجع به اين مطلب نوشتم لكن نگذاشتند آن جمله باشد.(204)
اين عشاير ما در اطراف ايران پشتوانه هاى استقلال ايران بودند و خارجى ها از باب اينكه اين قدرت را نمى توانستند تحمل كنند مامور كردند رضا خان را، پدر اين محمد رضا را براى سركوب كردن اين عشايرو او خدمت خودش را با خيانت هاى به ملت ما به انجام رساند.(205)
سركوب عشاير (2)
در زمان رضاشاه به امر اجانب مامور شد كه عشاير را در هر جا كه هست سركوبى كند. براى اينكه مطالعاتى كه كرده بودند اجانب ، يكى از چيزهائى كه ممكن بود جلوى اجانب را بگيرد و نگذارد كه اينها به طرف ايران رخنه بكنند، عشاير بودند. اينها با هر احتمالى يك سدى درست ميكردند كه جلوى آن متحمل رابگيرند احتمال ميدادند كه روحانيون از مقاصد آنها جلوگيرى مى كنند، رضا خان را واداشتند به اينكه با روحانيون بجنگد. همان طور كه ديديد، يعنى شايد شما اكثرا يادتان نباشد ولكن من يادم است و پيرمردها يادشان است ، ديديد كه با روحانيون چه كردند به طورى كه در همين مدرسه فيضيه نمى توانستند طلبه ها توى حجره هاى خودشان روز بمانند. آنها مجبور بودند كه قبل از آفتاب بروند به باغات و آخر شب برگردند براى اينكه اگر در مدرسه بودند، مى آمدند پاسبان ها مى ريختند مدرسه و مى بردند آنها را و خلع لباس مى كردند، حبس مى كردند و چه مى كردند و با بزرگان ، از روحانيون هم مخالفت هاى زياد شده ، گرفتاريهاى زياد آنها داشتند به حبس عده اى رفتند، بعضى را كشتند روى همين احتمال كه روحانيون يك سدى باشند در مقابل اجانب ، عشاير هم يك سد ديگرى بود كه اينها خيال اين راكردند عشاير اگر در ايران باشند (همين طور هم بود) قدرت عشاير باشد، از باب اينكه اينها توجه به اسلام دارند ممكن است كه جلوى مقاصد آنها را بگيرند. از اين جهت عشاير را يكى پس ديگرى خلع سلاح كردند و از محل خودشان بيرون كردند و به قول خودشان تخته قاپو(206) كردند و اين مسائلى كه براى همه عشاير پيش آوردند و هر چه توانستند اين ذخائر ملت مارا، اين ذخائر انسانى را، هر چه توانستند اين ذخائر را چپاول كردند، از بين بردند.(207)
سركوب عشاير (3)
همه اقشار ملت را از اينها، از هم جدا كردند با اسماء مختلف ( عشاير از اشرار هستند و بايد سركوبى بشوند و بايد چه بشوند و اينها چه دزدند اينه) عشاير، مردم محترم ، فرض كنيد در هر جائى چهار تا هم چيزهست لكن اينها غرضشان اين حرف ها نبود، غرض اين بود كه كارى كه مى كنند و عشاير را خلع سلاح مى كنند، در نظر ملت يك چيز صحيحى جلوه بدهند چنانچه عمامه اهل علم را كه بر مى داشتند در نظر ملت يك چيز صحيحى جلوه بدهند چنانچه گفتند اينها انگليسى هستند، اينها بايد بروند سراغ كارشان .(208)
سركوب عشاير (4)
از خيانت هائى كه رژيم سلطنتى پهلوى به اسلام كرد و به ايران ، تخته قاپو كردن عشاير بود، اين پشتيبانى ، اين پشتيبان اسلام را او خواست بگيرد، عشاير و ايلات ما را خواست به شكست برساند تا وحدت ملى ما از دست برود، تا وحدت اسلامى ما از دست برود. در طول سلطنت جائرانه اين پدر و پسر تنها شما بختيارى ها نيستيد كه گرفتار ظلم و ستم بوديد و گرفتار كمبودى ها، تمام عشاير ايران ، تمام اقشار ايران اين گرفتارى را داشتند و با زحمت و رنج دست به گريبان بودند.(209)
سركوب عشاير (5)
شروع كرد به اسم اينكه مى خواهد قدرت مركزى را درست كند، عشاير كه همه شان ، البته در عشائر يك اشخاص غيرباب هم بود، لكن اينها يك پشتوانه اى براى ملت بودند، تمام اينها را از بين برد.(210)
سركوب عشاير (6)
آنها ادراك اين را كرده بودند كه اين عشائر هستند كه اگر يك وقت مثلاقيام كنند نمى گذارند اينها به منافعى كه دارند برسند. عشائر را هم مى خواستند از آن محالى كه دارند، اينها را كوچ بدهند به يك محل ديگر، از محلى كه محل قدرتشان بود اينها را دور كنند و كوچ هم دادند، زيادى از عشائر رااز محل خودشان كوچ دادند به يك محل هاى ديگر و معلوم است كه وقتى عشائر از آن محل هايى كه آشنا بودند به وضعيت كوهستان هاى محل دور بشوند و بروند به يك جاى غربتى ، اينها قدرتشان را از دست مى دهند. نقشه هم همين بود كه عشائر كه مى توانند يك وقتى قيام كنند برخلاف مصالح آنها، اينها را خلع سلاح بكنند. علاوه براين از محل هاى خودشان دورشان كنند و كوچشان بدهند به محال ديگر.(211) سركوب عشاير (7)
به اسم اينكه امنيت را مى خواهد به ايران برگرداند شروع كرد به مبارزه با عشاير ايران و عشاير كه يكى از پايگاه هاى مهم ايران بودند، گر چه نواقصى داشتند، ولى خدمت هائى هم ميكردند ، عشاير را يكى پس از ديگرى سر كوب كرد و از محال خودشان بعضى از آنها را كوچ داد به جاهاى ديگر و آنها را تقريبا از بين برد.(212)
سركوب عشاير (8)
در زمان رضا خان كوشش هاى زيادى براى راه باز كردن به اين ملت ها و خصوصا ايران و راه باز كردن براى تحت سلطه قرار دادن ملت ما چپاولگرى هاى بى حساب ، راه هاى مختلفى را داشتند. يك راه اين بود كه عشاير اين كشور را سركوب كنند و آنها را از حال عشايرى بيرون بياورند و به اصطلاح خودشان تخته قاپو كنند . براى اينكه مى ديدند كه اين عشاير براى ايران يك پشتوانه است ، اين عشاير مختلفى كه در ايران هست ، در همه جاى ايران عشاير هستند، در خوزستان هست ، در كردستان هست ، در كرمانشاه هست ، در فارس هست ، در سيستان و بلوچستان و آذربايجان و همه جا از اين عشاير زياد هستند و اينها يك پشتوانه اى بودند از براى ايران و آنها كوشش داشتند به اينكه عشاير را سركوب كنند و لهذا همه عشاير را تقريبا سركوب كردند به وسيله رضا خان و حالا ما مى فهميم كه عشاير چه نقشى دارند در ايران ، در عين حالى كه الان بعضى عشاير ايران وارد جنگ هستند، ولى اين بعضى عشاير كارهاى شجاعانه مى كنند و عشاير ديگر از قبيل عشاير بختيارى ، عشاير قشقايى فارس و عشاير امثال اينها، همه اينها به اسلام وفا دارند و داوطلبند از براى اينكه به جبهه ها بروند و اميد است كه احتياج نباشد به اينكه همه عشاير ايران وارد جبهه ها بشوند و ما امروز مى فهميم كه آنها به واسطه مطالعاتى كه داشتند براى عشاير چه قدرتى قائل بودند، آنها ضربه اى از تنگستانى ها(213) خورده بودند و در صدد اين بودند كه عشاير را بكلى از بين ببرند، اين يك نقشه اى بود كه در آنوقت اينها كشيدند.(214)
سركوب عشاير (9)
يكى از چيزهائى كه آنها احتمال مى دادند كه يك وقت اين عشايرى كه به ديانت اسلام اعتقاد دارند و مى خواهند كه اسلام تحقق داشته باشد، احتمال ميدادند كه اينها برخلاف آنها قيام بكنند، عشاير بودند رضاخان عشاير را بكلى مى خواست از بين ببرد و بسيار هم موفق شد در از بين بردن ، يك افرادى از آنها را تربيت كنند كه عشاير را اينها به طريقى كه آنها مى خواهند، استعمالشان كنند كه بسيارى از آنها در خارج بودند و در ايران بودند و انحراف داشتند آنها مامور اين بودند كه عشاير را منحرف كنند و تضعيف كنند روحيه آنها را.(215) (216)
بخش دوم : دوره رضاخان ، فصل سوم :سياست مذهبى رضاخان