امدادهاي غيبي در زندگي بشر - صفحه : 77

فرقی ميان اين دو نفر نيست . ولی از نظر مكتب الهی بين اين دو تفاوت‏ بسيار است " .

الهام و اشراق

يكی از انواع مددهای غيبی الهامات و اشراقاتی است كه احيانا بدانشمندان می‏شود و ناگهان دری از علم بروی آنها گشوده می‏شود و اكتشافی‏ عظيم رخ می‏دهد . آنچه معمولا ما از راههای حصول علم می‏شناسيم دو تا است : يكی تجربه و مشاهده عينی ، ديگر قياس و استدلال . بشر از راه مطالعه و مشاهده عينی‏ طبيعت با رموز و اسرار طبيعت آشنا می‏شود ، يا در اثر قوه استدلال و قياس نتيجه‏ای را پيش‏بينی و استنتاج می‏كند . اين گونه موفقيتها عادی‏ است ، لازمه قطعی و جبری مقدماتی است كه بشر عملا بكار برده است . گو اينكه از يك نظر دقيق فلسفی در همين موارد نيز يك منشأ الهامی وجود دارد . ولی اين نظر از افق اين بحث ما خارج است . حاجی سبزواری می‏گويد :

والملهم المبتدع العليم
حی قديم منه عظيم

ولی آيا همه معلوماتی كه در طول تاريخ عمر بشر برای بشر حاصل شده است‏ از يكی از اين دو راه بوده است و لا غير ؟ يا راه سومی هم وجود دارد ؟ بعقيده بسياری از دانشمندان راه سومی هم هست . شايد اغلب اكتشافات‏ بزرگ از نوع برقی بوده كه ناگهان در روح و مغز دانشمند جهيده و روشن‏ كرده و سپس خاموش شده است .